နိဗၺာန္ ဘယ္မွာ ရွိသနည္း
မိလႏၵပဥႇာ ပါဠိေတာ္၌ ေမးအပ္ေသာ ေမးခြန္းကို အရွင္ နာဂေသနသည္ ဤသို႔ ေျဖၾကားေတာ္မူ၏။
“အေရွ႕အရပ္၌ ျဖစ္ေစ၊ ေတာင္အရပ္၌ ျဖစ္ေစ၊ အေနာက္အရပ္၌ ျဖစ္ေစ၊ ေျမာက္အရပ္၌ ျဖစ္ေစ၊ အထက္အရပ္၌ ျဖစ္ေစ၊ ေအာက္အရပ္၌ ျဖစ္ေစ၊ ဖီလာအရပ္၌ ျဖစ္ေစ အၾကင္အရပ္၌ နိဗၺာန္သည္ အျမဲ စြဲတည္ေန၏။ ထို နိဗၺာန္ တည္ရာ အရပ္မည္သည္ မရွိ။ နိဗၺာန္ကား ရွိသည္သာတည္း။ သီလ၌ တည္လ်က္ သင့္ေလ်ာ္ေသာအားျဖင့္ ႏွလံုးသြင္းေသာ္ သကၠတိုင္း ယြန္းတိုင္း၌ ျဖစ္ေစ၊ စိန္႔တိုင္း၌ ျဖစ္ေစ၊ အလသႏၵ အရပ္၌ ျဖစ္ေစ၊ ေကာသလတိုင္း၌ ျဖစ္ေစ၊ တည္ေနလ်က္ ေကာင္းစြာ က်င့္ေသာသူသည္ နိဗၺာန္ကို မ်က္ေမွာက္ျပဳ၏။”
“မီး၏ အျမဲအစြဲ တည္ေနရာ အရပ္ဟူ၍ မရွိ။ လိုအပ္သည့္ အေျခအေန အေၾကာင္းတရားတို႔ ျပည့္စံုေသာအခါ မီးသည္ ျဖစ္ေပၚလာ၏။ ဤ အတူသာလွ်င္ နိဗၺာန္၏ အျမဲအစြဲ တည္ေနရာ အရပ္ဟူ၍ မရွိ။ အေျခအေန အေၾကာင္းတရားတို႔ ျပည့္စံုေသာအခါ နိဗၺာန္ကို မ်က္ေမွာက္ျပဳ၏။”
ေရာဟိတႆသုတ္၌ ဤသို႔ ဘုရားရွင္ ေဟာေတာ္မူ၏ -
“သညာလည္းရွိ စိတ္လည္းရွိေသာ တစ္လံမွ်ေလာက္ေသာ ဤ ခႏၶာကိုယ္၌ ေလာကကိုလည္းေကာင္း၊ ေလာက၏ ျဖစ္ေပၚေၾကာင္းကိုလည္းေကာင္း၊ ေလာက၏ ခ်ဳပ္ရာသို႔ ေရာက္ေၾကာင္း အက်င့္ကိုလည္းေကာင္း ငါ ပညတ္ေတာ္မူ၏။”
ဤ၌ ေလာကဟူသည္မွာ ဒုကၡသစၥာကို ဆိုလို၏။ ထို႔ေၾကာင့္ ေလာက၏ ခ်ဳပ္ရာ ဟူသည္မွာ ဒုကၡခ်ဳပ္ၿငိမ္းရာ နိဗၺာန္ကို ဆိုလို၏။
တစ္ဦးတစ္ေယာက္၏ နိဗၺာန္သည္ တစ္လံမွ်ေလာက္ေသာ ဤခႏၶာကို မွီတည္ေန၏။ နိဗၺာန္သည္ ဖန္ဆင္း၍ ထားအပ္သည့္ အရာလည္း မဟုတ္။ ဖန္ဆင္းရမည့္ အရာလည္း မဟုတ္ေပ။
ဖြဲ႔စည္းမႈ (အာေပါ)၊ ခက္မာမႈ (ပထ၀ီ)၊ ရင္က်က္မႈ (ေတေဇာ) ႏွင့္ ေထာက္ကန္မႈ (၀ါေယာ)ဟူေသာ ဓာတ္ေလးပါးတို႔ မတည္ရွိႏိုင္သည့္ ေနရာ၌ နိဗၺာန္ ရွိ၏။
သံယုတၱနိကာယ္၌ နိဗၺာန္ကို ရည္ညႊန္း၍ -
“ဖြဲ႔စည္းမႈ 'အာေပါ'ဓာတ္သည္လည္းေကာင္း၊ ခက္မာမႈ 'ပထ၀ီ'ဓာတ္သည္လည္းေကာင္း၊ ရင့္က်က္မႈ 'ေတေဇာ'ဓာတ္သည္လည္းေကာင္း၊ ေထာက္ကန္မႈ '၀ါေယာ'ဓာတ္သည္လည္းေကာင္း မတည္ႏိုင္သည့္ အရပ္ေဒသ”ဟု ေဟာေတာ္မူ၏။
ဥဒါန္းပါဠိေတာ္၌ -
“ရဟန္းတို႔ ေလာက၌ မဟာသမုဒၵရာသို႔ ျမစ္ေရအလ်ဥ္၏ စီး၀င္ျခင္း၊ ေကာင္းကင္မွ မိုးေရအလ်ဥ္ ရြာခ်ျခင္းဟူေသာ အေၾကာင္းေၾကာင့္ မဟာသမုဒၵရာ၏ ယုတ္ေလ်ာ့မႈ ျပည့္လွ်ံမႈ မထင္ရွားသကဲ့သို႔ ဤအတူသာလွ်င္ မ်ားစြာေသာ ရဟန္းတို႔သည္ ခႏၶာမႂကြင္းက်န္ေသာ နိဗၺာနဓာတ္ျဖင့္ ပရိနိဗၺာန္ ျပဳကုန္၏။ ယင္းပရိနိဗၺာန္ျပဳျခင္းေၾကာင့္ နိဗၺာန္၌ ယုတ္ေလ်ာ့မႈ ျပည့္လွ်ံမႈ မထင္ရွား”ဟု ဘုရားရွင္ မိန္႔ေတာ္မူ၏။
ထို႔ေၾကာင့္ နိဗၺာန္သည္ လြန္ကဲထူးျမတ္ေသာ အတၱ၏ ေပ်ာ္စံရာ ဘံုဌာန မဟုတ္။ ကၽြႏ္ုပ္တို႔အားလံုး ရရွိႏိုင္ေသာ ဓမၼတစ္ခု (ေအာင္ျမင္ၿပီးေျမာက္မႈတစ္ခု)သာ ျဖစ္ေပသည္။
လူတို႔ ေတာင့္တအပ္သည့္ ႏွစ္သက္ဖြယ္ အမ်ိဳးမ်ိဳးကို ေပးစြမ္းႏိုင္ေသာ၊ ခ်မ္းသာသုခကို အလိုရွိသေလာက္ ခံစားႏိုင္သည့္ ေနရာျဖစ္ေသာ ထာ၀ရ သုခဘံု ဟူသည္မွာ ၾကံစည္မွန္းဆ၍ မရႏိုင္ေလာက္ေသာ အရာ ျဖစ္၏။ ထိုသို႔ေသာ ဘံုဌာန တစ္ခု ထာ၀ရ တည္ရွိေနသည္ဟု ၾကံစည္စိတ္ကူးရန္ လံုး၀ မျဖစ္ႏိုင္ေပ။
မိလိႏၵမင္းႀကီးသည္ နိဗၺာန္၏ အျမဲအစြဲ တည္ေနရာ အရပ္မည္သည္ မရွိဟု လက္ခံ၍ “အၾကင္ အရပ္၌ တည္လ်က္ ေကာင္းစြာ က်င့္ေသာသူသည္ နိဗၺာန္ကို မ်က္ေမွာက္ျပဳ၏။ ထုိ အရပ္သည္ ရွိပါသေလာ”ဟု အရွင္ နာဂေသနကို ေမးေလွ်ာက္၏။
“မင္းႀကီး မွန္ေပ၏။ ထိုသို႔ေသာ အရပ္သည္ ရွိ၏။”
“အရွင္ဘုရား နာဂေသန ထိုအရပ္သည္ အဘယ္အရပ္ပါနည္း။”
“မင္းျမတ္ ထိုတည္ရာကား သီလတည္း။ သီလ၌ တည္လ်က္ သင့္ေလ်ာ္ေသာအားျဖင့္ ႏွလံုးသြင္းလတ္ေသာ္၊ သကၠတိုင္း ယြန္းတိုင္း၌ ျဖစ္ေစ၊ စိန္႔တိုင္း ၀ိလာတတိုင္း၌ ျဖစ္ေစ၊ အလသႏၵအရပ္၌ ျဖစ္ေစ၊ နိဂုမၺအရပ္၌ ျဖစ္ေစ၊ ဗာရာဏသီ၌ ျဖစ္ေစ၊ ေကာသလတိုင္း၌ ျဖစ္ေစ၊ ကသၼီရတိုင္း၌ ျဖစ္ေစ၊ ဂႏၶာရတိုင္း၌ ျဖစ္ေစ၊ ေတာင္ထိပ္၌ ျဖစ္ေစ၊ ျဗဟၼျပည္၌ ျဖစ္ေစ အမွတ္မရွိ တစ္စံုတစ္ခုေသာ အရပ္၌ တည္လ်က္ ေကာင္းစြာ က်င့္ေသာသူသည္ နိဗၺာန္ကို မ်က္ေမွာက္ျပဳ၏။”
နိဗၺာန္သို႔ ဆိုက္ေရာက္သည့္ အရာကား အဘယ္နည္း
ဤ အေမးကို မေလ်ာက္ပတ္ေသာ အေမးအျဖစ္ ပယ္ျမစ္အပ္၏။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ထာ၀ရ တည္ျမဲေသာ အရာ သို႔မဟုတ္ မပ်က္စီးႏိုင္ေသာ အတၱ၀ိဥာဥ္ကို ဗုဒၶဘာသာက ျငင္းပယ္ထားေသာေၾကာင့္ ျဖစ္၏။
၀ိဥာဥ္ေကာင္၏ အထည္၀တ္႐ံုအျဖစ္ ေျပာဆိုသံ ၾကားရေလ့ရွိေသာ၊ ပုဂၢိဳလ္ သတၱ၀ါဟု ေခၚဆိုအပ္ေသာ အရာကား သခၤါရ အစုအေ၀းသာ ျဖစ္၏။
“ရထား၏ အဂၤါ အစိတ္အပိုင္းတို႔ ေကာင္းစြာ ေပါင္းစုမိေသာေၾကာင့္ 'ရထား'ဟု (စိတ္၌)ျဖစ္ေပၚလာသကဲ့သို႔ ထို႔အတူ ခႏၶာငါးပါးတို႔ ထင္းရွားကုန္လတ္ေသာ္ 'သတၱ၀ါ'ဟူ၍ သမုတ္ျခင္း ျဖစ္ေပၚလာ၏”ဟု ၀ဇိရာမည္ေသာ ရဟႏၲာ ဘိကၡဳနီမ မိန္႔ႁမြက္ေတာ္မူ၏။
ဗုဒၶဘာသာ အလိုအရ ေခၚေ၀ၚပညတ္ သမုတ္အပ္ေသာ သတၱ၀ါဟူသည္ ျဖဳတ္ျခည္း႐ုတ္ျခည္း အစဥ္ေျပာင္းလဲေနေသာ ႐ုပ္နာမ္ဖြဲ႔စည္းမႈသာ ျဖစ္၏။ ပါ၀င္ ဖြဲ႔စည္းေနသည့္ ႐ုပ္ႏွင့္နာမ္မွတစ္ပါး ထာ၀ရ၀ိဥာဥ္ေကာင္ သို႔မဟုတ္ မေျပာင္းမလဲ တည္ျမဲေသာ အရာ ဟူ၍ မရွိေပ။ သမုတ္အပ္ေသာ “ငါ”ဟူသည္မွာလည္း အထင္မွားမႈသာ ျဖစ္၏။
ထာ၀ရ ၀ိဥာဥ္ေကာင္ သို႔မဟုတ္ ထင္ရွားမရွိသည့္ “ငါ”၏ ေနရာ၌ အ၀ိဇၨာ ႏွင့္ တဏွာ ေလာင္စာ ထည့္ေပးေနသမွ် ကာလပတ္လံုး မၿပီးမဆံုး တည္ရွိေနမည့္ ဘ၀အလ်ဥ္ စီးဆင္းမႈအား (သႏၲတိ)ကို အရွိအမွန္ အျဖစ္ သတ္မွတ္ ပညတ္၏။ သတၱ၀ါ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ အရဟတၱဖိုလ္သို႔ ဆိုက္ေရာက္ျခင္းျဖင့္ ဤ ၀ဋ္ျမစ္ ႏွစ္ပါးကို သုတ္သင္လိုက္ေသာအခါ အရဟတၱဖိုလ္သို႔ ဆိုက္ေရာက္ေသာ သတၱ၀ါ၏ ဘ၀အဆံုး၌ ႐ုပ္နာမ္အစဥ္လည္း ရပ္စဲခ်ဳပ္ၿငိမ္း၏။
ရဟႏၲာ သူျမတ္ ပရိနိဗၺာန္ ၀င္စံသည္၊ သို႔မဟုတ္ နိဗၺာန္ ၀င္စံသည္ဟု ေလာကေ၀ါဟာျဖင့္ ေျပာဆို၏။
နိဗၺာန္သည္ “လက္ငင္းဒိ႒ ခံစားအပ္ေသာ တရား” ျဖစ္၏။ ထာ၀ရ အတၱလည္း မရွိ။ ပုဂၢိဳလ္ သတၱ၀ါလည္း မရွိေပ။ နိဗၺာန္၌ “ငါ” သို႔မဟုတ္ ၀ိဥာဥ္ေကာင္ (အတၱ)ဟူ၍ မရွိႏိုင္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပေနစရာ မလိုေတာ့ေပ။
၀ိသုဒၶိမဂ္၌ -
“ဒုကၡသာ ရွိ၏၊ ဒုကၡကို ခံစားသူ မရွိ။
အမႈ အမူအရာသာ ရွိ၏၊ ျပဳလုပ္သူ မရွိ။
နိဗၺာန္သာ ရွိ၏၊ နိဗၺာန္ ၀င္စံသူ မရွိ။
အက်င့္လမ္းသာ ရွိ၏၊ က်င့္သံုး ေလွ်ာက္လွမ္းသူ မရွိ”ဟု ေဖာ္ျပထား၏။
ဗုဒၶဘာသာ နိဗၺာန္ အယူအဆႏွင့္ ဟိႏၵဴ နိဗၺာန္ အယူအဆ သို႔မဟုတ္ မုတၱိ အယူအဆတို႔၏ အဓိက ကြဲလြဲခ်က္မွာ ဗုဒၶဘာသာတို႔က ၎တို႔၏ ပန္းတိုင္ နိဗၺာန္၌ ထာ၀ရ ၀ိဥာဥ္ႏွင့္ ဖန္ဆင္းရွင္ မရွိဟု ယူဆၿပီး ဟိႏၵဴတို႔က ထာ၀ရ၀ိဥာဥ္ႏွင့္ ဖန္ဆင္းရွင္ကို ယံုၾကည္ျခင္း ျဖစ္၏။
ထို႔ေၾကာင့္ ဗုဒၶဘာသာကို သႆတ၀ါဒဟုလည္း မဆိုအပ္။ ဥေစၧဒ၀ါဒဟုလည္း မဆိုအပ္ေပ။
နိဗၺာန္၌ ထာ၀ရတည္သည့္ အရာလည္း မရွိ။ ထာ၀ရ ျပတ္စဲစရာလည္း မရွိေပ။
“နိဗၺာန္ဆိုတာ ေသျပတ္ျခင္းလို႔ သင္ေပးသူရွိရင္၊
ေျပာလိုက္ သူတို႔ ညာေနတယ္။
နိဗၺာန္ဆိုတာ ရွင္သန္ျခင္းလို႔ သင္ေပးသူရွိရင္၊
ေျပာလိုက္ သူတို႔မွားတယ္။”ဟု Sir Edwin Arnol ဖြဲ႔ဆို၏။
ဘုရားရွင္၏ တရားေတာ္မ်ား၌ နိဗၺာန္ကိစၥမွာ အခက္ခဲဆံုး ျဖစ္သည္ဆိုေသာ အခ်က္ကို ၀န္ခံရေပမည္။ မည္သို႔ပင္ ၾကံဆေသာ္လည္း နိဗၺာန္၏ သေဘာမွန္ကို နားလည္ႏိုင္မည္ မဟုတ္ေပ။ နိဗၺာန္ကို နားလည္ႏိုင္ေရး အေကာင္းဆံုးေသာ နည္းလမ္းမွာ ကိုယ္ပိုင္ဥာဏ္ျဖင့္ ထိုးထြင္းသိျမင္ေအာင္ ႀကိဳးစား အားထုတ္ျခင္းသာ ျဖစ္၏။
နိဗၺာန္ကို ပသာဒ ငါးမ်ိဳးျဖင့္ မသိျမင္ မခံစားႏိုင္ေပ။ နိဗၺာန္သည္ သာမန္လူတို႔ ပတ္သက္ႏိုင္သမွ် အတိုင္းအတာအတြင္း၌ မရွင္းမလင္း ျဖစ္ေန၏။ သို႔ေသာ္ နိဗၺာန္သို႔ တိုက္႐ိုက္ေရာက္ႏိုင္သည့္ အက်င့္နည္းလမ္းကို ဘုရားရွင္ ေဟာေတာ္မူခဲ့၏။ လိုအပ္သမွ် အေသးစိတ္ ရွင္းလင္းခ်က္မ်ား ပါ၀င္ၿပီး လူသားအားလံုး က်င့္သံုးႏိုင္ေသာ နည္းလမ္းျဖစ္၏။ ပန္းတိုင္သည္ အံု႔ဆိုင္းေ၀၀ါး ေနေသာ္လည္း ေအာင္ျမင္ၿပီးေျမာက္ ပန္းတိုင္ေရာက္မည့္ နည္းလမ္းမွာ ျပည့္စံု ရွင္းလင္း၏။ ေအာင္ျမင္ ၿပီးေျမာက္သည့္ အခါ၌ ထို ပန္းတိုင္သည္ တိမ္ကင္းစင္သည့္ လကဲ့သုိ႔ ၾကည္လင္ ျပတ္သားေလ၏။
နာဒရေထရ္ ၏ The Way to Nibbana ကို ဘာသာ ျပန္ဆိုပါသည္။
အာလံုး ၿပီးပါၿပီ။
