Friday, November 21, 2014

သိမ္ေမြ႔ေသာလမ္း (၂၉)







(အေတြ႔အၾကံဳကို မွ်ေ၀ျခင္း အဆက္)

ရွင္းလင္းျပတ္သားမႈ

ေယာဂီ  ။ အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက အရာ၀တၳဳေတြကို စူးစိုက္ၾကည့္ႏိုင္ေအာင္၊ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ျမင္ႏိုင္ေအာင္ ႀကိဳးစားခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဘယ္ေလာက္ႀကိဳးစားႀကိဳးစား အရာရာတိုင္းက မထူးျခားပါဘူး။ ပံုမွန္အတိုင္ပါဘဲ။ ပိုၿပီး ျပတ္သားမလာပါဘူး။ ပိုၿပီး ရွင္းလင္းမလာပါဘူး။

ဆရာႀကီး  ။ ဒါဆို . . . မနက္ျဖန္ တစ္ခါထပ္ၿပီး ႀကိဳးစာၾကည့္ပါ။ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ျမင္ေအာင္ၾကည့္တာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ကၽြန္ေတာ့္စိတ္ထဲ ရွိတာကို ေျပာပါမယ္။ သစ္ပင္တစ္ပင္ကို ၾကည့္တယ္ ဆိုပါစို႔။ အဲဒီ သစ္ပင္ကို ၾကည့္ေနတဲ့ အခိုက္မွာ အျပည့္အ၀ အာ႐ံုစူးစိုက္ၿပီး ၾကည့္ႏိုင္ပါရဲ့လား။ ပထမဆံုး ေတြ႔ဖူးတဲ့ သစ္ပင္ကို ၾကည့္သလို စိတ္၀င္တစား ၾကည့္ႏိုင္ပါသလား။ ဒီလိုၾကည့္ရတာ စိတ္၀င္စားစရာပါ။

အရာရာကို ၾကည့္တဲ့အခါမွာ အေတြးနည္းနည္းနဲ႔ တစ္နည္းအားျဖင့္ အေတြး လံုး၀ မပါဘဲနဲ႔ ၾကည့္လို႔ ရပါတယ္။ ႀကိဳတင္ သိမွတ္ထားတဲ့ အမွတ္သညာနဲ႔ ၾကည့္တယ္ဆိုရင္ ဘာကိုမွ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မျမင္ႏိုင္ပါဘူး။ အာ႐ံုခံစားမႈကို လႈံ႔ေဆာ္ေပးတာ ျဖစ္ပါတယ္။ အျမင္အာ႐ံု၊ အၾကားအာ႐ံု၊ အာ႐ံုခံစားမႈေတြ ႏိုးၾကားလာေအာင္ အားစိုက္ၿပီး မေလ့က်င့္ဖူးပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ တစ္ခါတစ္ခါ စိတ္၀င္တစားနဲ႔ အားစိုက္ထုတ္ေပးရပါတယ္။

ေနာက္တစ္ခုက . . . အနံ႔အာ႐ံုခံတာကိုလည္း အေရးမစိုက္ၾကဘူး ထင္ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ မနက္ျဖန္က်ရင္ အာ႐ံုခံစားမႈေတြ ႏိုးၾကားလာေအာင္ အားထုတ္ၾကည့္ၾကမယ္။ ျပတ္ျပတ္သားသား ျမင္ႏိုင္ေအာင္၊ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ၾကားႏိုင္ေအာင္၊ ထိထိမိမိ အနံ႔ခံႏိုင္ေအာင္ ႀကိဳးစားၾကမယ္။ ဒီေနရာမွာ အျဖဴေရာင္ ပန္းပြင့္ေတြ ရွိပါတယ္။ အနံ႔က ေတာ္ေတာ္ေလး ေမႊးပါတယ္။ ျဖည္းျဖည္းခ်င္း အားစိုက္ထုတ္ၾကည့္ၾကမယ္။ ေလ့လာစမ္းသပ္ၾကမယ္။ ဒီနည္းနဲ႔ အာ႐ံုကို သိႏိုင္စြမ္း ျမင့္မားေအာင္လုပ္ရင္း အာ႐ုံနဲ႔ ေပ်ာ္ၾကမယ္။ ျမတ္စြာဘုရား ႐ုပ္ပြားေတာ္နဲ႔ စမ္းသပ္ၾကည့္ႏိုင္ပါတယ္။ ႐ုပ္ပြားေတာ္ကို လံုးလံုးလ်ားလ်ား အာ႐ံုစိုက္ၿပီး ၾကည့္႐ံုေလး ၾကည့္ေနလိုက္ပါ။ အေတြး နည္းနည္းနဲ႔ ဒါမွမဟုတ္ အေတြး လံုး၀ မပါဘဲနဲ႔ ၾကည့္ေနလိုက္ပါ။

ေယာဂအေၾကာင္း ေဆြးေႏြးခန္း

ေနာက္တစ္ခုက ေယာဂ ေလ့က်င့္ခ်ိန္။ ေယာဂေလ့က်င့္ခ်ိန္မွာ အေတြ႔အၾကံဳ ရခဲ့ၾကမွာ ေသခ်ာပါတယ္။

ေယာဂီ  ။ အျပင္မွာ သဘာ၀က်က် ေယာဂ ေလ့က်င့္တာ ဒါ ပထမဆံုးပါပဲ။ ေယာဂ ေလ့က်င့္ခ်ိန္မွာ ခႏၶာကိုယ္ကို စိတ္စူးစိုက္မိဖို႔ ႀကိဳးစားတာလည္း ဒါ ပထမဆံုးပါပဲ။ တကယ့္ကို ၿငိမ္းခ်မ္းၿပီး ေအးေဆးတည္ၿငိမ္ေနတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။

ဆရာႀကီး  ။ ေယာဂခ်ိန္မွာ ဘာေတြ ျဖစ္ခဲ့တယ္ဆိုတာ မွ်ေ၀ခ်င္တဲ့သူ ရွိပါေသးလား။ ကိုယ္ဟန္ အေနအထားေတြ အခက္အခဲ ရွိပါသလား။

ေယာဂီ  ။ ပတ္၀န္းက်င္ကို သေဘာက်တဲ့အတြက္ အခက္အခဲကို ေမ့ေနခဲ့ပါတယ္။ ခက္ေတာ့ ခက္ပံုေပၚပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ္က ဒါကို သေဘာက်တဲ့အတြက္ ခက္သလား မခက္ဘူးလား မဆံုးျဖတ္ေတာ့ပါဘူး။

ဆရာႀကီး  ။ ခင္ဗ်ားက သေဘာက်လို႔ေပါ့။ စိတ္၀င္စားစရာပါပဲ။ တစ္ခုခုကို သေဘာက်ရင္ လြယ္သလား ခက္သလား ၾကည့္မေနေတာ့ပါဘူး။ ခႏၶာကိုယ္ နာက်င္တာ ခံစားခဲ့ရပါသလား။

ေယာဂီ  ။ ခံစားခဲ့ရပါတယ္။

ဆရာႀကီး  ။ ေယာဂ . . . အလုပ္ျဖစ္ေနတယ္ဆိုတဲ့ သေဘာေပါ့။ ခႏၶာကိုယ္ ရွိတယ္။ ခႏၶာကိုယ္ နာက်င္တတ္တယ္ဆိုတဲ့ သေဘာကို ျပသလိုက္တာပါ။ အရင္က ေလ့က်င့္ခန္းေတြ လံုေလာက္ေအာင္ မလုပ္ခဲ့ဖူးေသးတဲ့အတြက္ ဆက္ၿပီးေတာ့ ေယာဂ က်င့္သင့္တယ္လို႔လည္း ဆိုလိုပါတယ္။ ေယာဂ အေတြ႔အၾကံဳ မွ်ေ၀ခ်င္တဲ့သူ ရွိပါေသးလား။

ေယာဂီ  ။ ကိုယ္ဟန္အေနအထား ေျပာင္းတာေတြ ျမန္လြန္းေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေလ့က်င့္ရာမွာ အေႏွာင့္အယွက္ ျဖစ္တယ္လို႔ ထင္မိပါတယ္။

ဆရာႀကီး  ။ ေယာဂဆရာက ဒါကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားသင့္တယ္ ထင္ပါတယ္။ ဒီလို အလားတူ ၾကံဳရတဲ့သူ ရွိပါေသးလား။

ေယာဂီ  ။ ေယာဂကို ခဏပဲ က်င့္ရပါေသးတယ္။ ေယာဂက်င့္တဲ့ အခါမွာ ကိုယ္ဟန္ အေနအထားေတြ အမ်ားႀကီး လုပ္ရပါတယ္။ တစ္တည္းကို ခဏခဏ ျပန္လုပ္ရတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါဟာ ေယာဂရဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ပါ။ ကိုယ္ဟန္ အေနအထားေတြ အမ်ားႀကီး ရွိတဲ့အတြက္ ေျပာင္းေျပာင္းေပးေနရပါတယ္။

ဆရာႀကီး  ။ ေယာဂ ေလ့က်င့္ေနတုန္းမွာ ဘယ္လို ခံစားရသလဲ။

ေယာဂီ  ။ ေယာဂကို အရမ္းသေဘာက်ပါတယ္။ ဆရာက ဗုဒၶဘာသာ၊ ေယာဂနဲ႔ ဘာ၀နာတို႔ကို ဆက္စပ္ျပခဲ့ပါတယ္။ ေယာဂေလ့က်င့္ၿပီးတဲ့ အခါမွာ တရားထိုင္ရတာ ပိုၿပီးေတာ့ သက္ေတာင့္သက္သာ ရွိလာတယ္လို႔ ခံစားမိပါတယ္။ သတိလည္း ပိုၿပီးေတာ့ အားေကာင္းလာပါတယ္။ ေယာဂက ေရွ႕ေျပးျဖစ္ၿပီး ဘာ၀နာက ပဓာန ျဖစ္ပါတယ္။ ခႏၶာကိုယ္နဲ႔ ဘာ၀နာအေပၚမွာ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈေတြအျပင္ . . . ေယာဂက က်န္းမာေစပါတယ္။ က်န္းမာျခင္းဟာ

ဆရာႀကီး  ။ ေယာဂဟာ ဘာ၀နာ ျဖစ္ႏိင္ပါတယ္။ ေယာဂဆိုတဲ့ စကားလံုးဟာ ေပါင္းစည္းျခင္းလို႔ အဓိပၸာယ္ ရပါတယ္။ ႐ုပ္နဲ႔နာမ္ ေပါင္းစည္းေပးတာပါ။ ဟန္ခ်က္ညီညီး ေပါင္းစပ္ေပးတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဘာ၀နာႏွင့္ တိတ္ဆိတ္မႈ

ဆရာႀကီး  ။ အခု တိတ္ဆိတ္မႈအေၾကာင္း . . .။ တိတ္ဆိတ္မႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဘယ္လိုလုပ္သလဲ။ အေႏွာင့္အယွက္ ျဖစ္သလား။ အဆင္ေျပရဲ့လား။ တိတ္ဆိတ္မႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေတြးမိတာ ရွိသလား။ တိတ္ဆိတ္မႈ အေတြ႔အၾကံဳ ဘယ္လိုလဲ။

ေယာဂီ  ။ ခက္ခဲပါတယ္။

ဆရာႀကီး  ။ ခက္ခဲတယ္ဆိုတာ . . . ကၽြန္ေတာ္တို႔က စကားေျပာရတာ အက်င့္ပါေနၿပီဆိုတာကို ျပသေနပါတယ္။ စြဲျမဲေနတဲ့ အက်င့္ကို ျဖတ္ရတာ ခက္ခဲမွန္း ခင္ဗ်ားတို႔ သိရပါၿပီ။ တစ္ခ်ိဳ႕ေယာဂီေတြက ေျပာၾကပါတယ္။ တစ္ျခားသူေတြကို စကား မေျပာေတာ့တာနဲ႔ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ေျပာေတာ့တာပဲတဲ့။ တစ္ေယာက္က ေျပာေသးတယ္။ တစ္ျခားသူေတြက တိတ္ဆိတ္ေနေတာ့ တြန္းအားေပးေနသလို ခံစားရပါတယ္တဲ့။ ခက္ခဲေပမယ့္ ဒီလို အေျခအေနကို ေလ့လာစမ္းသပ္မႈ ျပဳသင့္တယ္လို႔ ထင္မိပါတယ္။ တိဆိတ္ေနျခင္းအားျဖင့္ ကင္းလႊတ္မႈ ဘယ္လို ျဖစ္ေပၚလာတယ္ဆိုတာကို သိႏိုင္ရင္ အေကာင္းဆံုးပါ။

စကားေျပာဆိုမႈနဲ႔ ပတ္သက္တာ တစ္ခုက . . . အေျပာအဆိုဟာ ျဖစ္ေပၚလာမွာေတြကို မျဖစ္ေပၚေအာင္ တားျမစ္တတ္ပါတယ္။ ဖယ္ထုတ္ပစ္ပါတယ္။ ခုခံ ဆန္႔က်င္ပါတယ္။ ထိန္းခ်ဳပ္ပါတယ္။ တင္းၾကပ္တဲ့ ၀စီပိတ္ တရားစခန္းပြဲေတြမွာ ေယာဂီတစ္ခ်ိဳ႕က ေျပာၾကပါတယ္။ တိတ္ဆိတ္ေနျခင္းအားျဖင့္ ေမ့ေနတဲ့ ငယ္ဘ၀ အမွတ္သညာေတြ ႐ုတ္တရက္ ျပန္ေပၚလာတယ္လို႔ ေျပာၾကပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ခါမွာ ဒီလို ျပန္ေပၚလာတဲ့ အမွတ္သညာေတြဟာ ကိုယ့္ရဲ့ အျပဳအမူကို နားလည္ႏိုင္ဖို႔ ႀကီးႀကီးမားမား ေထာက္ကူေပးႏိုင္ပါတယ္။

နမူနာ အေနနဲ႔ . . . အမ်ိဳးသမီးတစ္ေယာက္ ၾကံဳခဲ့ရတဲ့ အေတြ႔အၾကံဳကို မွ်ေ၀ခ်င္ပါတယ္။ အဲဒီ အမ်ိဳးသမီးဟာ ၀စီပိတ္ ဆယ္ရက္စခန္းပြဲမွာ အားထုတ္ေနရင္း ခုနစ္ႏွစ္သမီးတုန္းက အျဖစ္အပ်က္ကို သတိရမိလိုက္ပါတယ္။ အဲဒီတုန္းက အေမွာင္ခန္းထဲမွာ သူ႔ကိုယ္သူ ေသနပ္နဲ႔ ပစ္သတ္ဖို႔ ႀကိဳးစားခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီ အေတြ႔အၾကံဳကို လံုးလံုးလ်ားလ်ား ေမ့ေနခဲ့ပါတယ္။ မႏွစ္သက္စရာ အေတြ႔အၾကံဳမို႔ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ သူဟာ အသက္ႀကီးတဲ့အထိ အေမွာင္ကို ေၾကာက္ရြံ႕ပါတယ္။ ဒီေတာ့ ငယ္ဘ၀ကို ျပန္သတိရလိုက္တာက သူ႔အတြက္ အေထာက္အကူ ျဖစ္သြားတာေပါ့။ ေနာက္တစ္ခုက အဲဒီ အမ်ိဳးသမီးဟာ သူ႔ကိုယ္သူ ဖ်က္ဆီးခ်င္စိတ္ ရွိပါတယ္။ ခႏၶာကိုယ္ ထိခိုက္ ပ်က္စီးေအာင္ စြန္႔စားခ်င္တာတာေပါ့။ ေနာက္ေတာ့ . . . သူနဲ႔ကၽြန္ေတာ္ ေဆြးေႏြးလိုက္ေတာ့ . . . သူ႔ကိုယ္သူ လုပ္ၾကံဖ်က္ဆီးခ်င္တဲ့ သဘာ၀ဟာ နည္းအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ကိုယ္ထင္ျပေနတာကို နားလည္လိုက္ရပါတယ္။

စကားေျပာျခင္း၊ တိတ္ဆိတ္ျခင္းတို႔နဲ႔ ပတ္သက္တာ ေနာက္တစ္ခုက . . . ကၽြန္ေတာ္တို႔ စကားေျပာတဲ့ အခါမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ထင္တစ္လံုး ရွိေနတတ္ပါတယ္။ တိတ္ဆိတ္ေနတဲ့ အခါမွာေတာ့ ကိုယ္ကိုယ္ကိုယ္ ဘာမွ မဟုတ္သလို႔ ခံစားရပါတယ္။ ဒီလို ခံစားရတာ မသက္သာလွပါဘူး။

တိတ္ဆိတ္မႈနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အေရးႀကီးတာ ေနာက္တစ္ခုက . . . အခ်ိန္ အေတာ္ၾကာတဲ့အထိ ကိုယ္တစ္ေယာက္တည္း ကိုယ့္စိတ္နဲ႔ ကိုယ့္ကိုယ္ ရွိေနႏိုင္ေအာင္ ေထာက္ပံ့ ေပးပါတာပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ တိတ္ဆိတ္ျခင္းမွာ အေရးႀကီးတာေတြ စိတ္၀င္စားစရာ ေကာင္းတာေတြ ရွိေနပါတယ္။ ခက္ခဲတယ္ဆိုတာ ေသခ်ာပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္ သေဘာတူပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တိတ္တိတ္ဆိတ္ဆိတ္ ေနရတာ ထိုက္တန္ပါတယ္။

တစ္ႏွစ္တာလံုး လံုးလံုးလ်ားလ်ား ႏႈတ္ဆိတ္ေနရတဲ့ တိဘက္ဗုဒၶဘာသာ တရားစခန္းက အျဖစ္အပ်က္တစ္ခု စိတ္၀င္စားစရာ ေကာင္းပါတယ္။ တစ္ႏွစ္ၾကာေတာ့ တပည့္က ဆရာ့ဆီ ျပန္သြားပါတယ္။ အဲဒီ တပည့္ဟာ “စားစရာ ထပ္ေပးအံုး”လုို႔ပဲ ေျပာတတ္ေတာ့တယ္။ သူဟာ တစ္ႏွစ္လံုး စားစရာ အေၾကာင္းပဲ စဥ္းစားေနတာ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

ဟုတ္ၿပီ . . . တိတ္ဆိတ္ျခင္းနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေတြးစရားေတြပါ။ ကၽြန္ေတာ္ အၾကံေပးခ်င္ပါတယ္။ မနက္က်ရင္ စကားေျပာခ်ိန္ ရပါလိမ့္မယ္။ စကား ေျပာရတဲ့အခါ သတိနဲ႔ ေျပာၾကပါ။ ဒါကို သမၼာ၀ါစာလို႔ ေခၚပါတယ္။ တိတ္ဆိတ္မႈဟာ အေရးႀကီးပါတယ္။ သမၼာ၀ါစာဟာလည္း အေရးႀကီးပါတယ္။

ဘာ၀နာႏွင့္ သမၼာ၀ါစာ

အေျပာအဆိုကေန ေလ့လာသင္ယူႏိုင္တာေတြ အမ်ားႀကီး ရွိပါတယ္။ သူတစ္ပါးနဲ႔ စကားေျပာတဲ့အခါ စကားေျပာေဖာ္ကို တကယ္ နားေထာင္မိရဲ့လား။ ရွင္ေအာင္ ေျပာႏိုင္ရဲ့လား။ ေျပာသူေရာ နားေထာင္သူပါ ႐ႈပ္ေထြးကုန္ေအာင္ ဆက္တိုက္ေျပာေနတာမ်ိဳး မဟုတ္ဘဲ ေျပာခ်င္တာကို အက်ဥ္းခ်ဳပ္ ေျပာႏိုင္ရဲ့လား။ ေျပာတဲ့ အခါမွာ ဘယ္ေလာက္ထိ သတိထားႏိုင္သလဲ။ အေျပာအဆိုကေန ဒါေတြကို ေလ့လာႏိုင္ပါတယ္။

ေန႔စဥ္ဘ၀မွာ ဒါဟာ အႀကီးမားဆံုး ျပႆနာ တစ္ခုပါ။ အေျပာေၾကာင့္ ျပႆနာ တက္ရပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဆက္ဆံေရး နယ္ပယ္မွာ ေျပာမွားဆိုမွားေၾကာင့္ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဘက္ ထိခိုက္ရတတ္ပါတယ္။ တိတ္ဆိတ္မႈဟာ အေရးႀကီးပါတယ္။ တိတ္ဆိတ္မႈမွာ အေရးႀကီးတာေတြ ပါ၀င္ေနလို႔ပါ။ သမၼာ၀ါစာမွာလည္း အေရးႀကီးတဲ့ သေဘာတရားေတြ ပါေနတဲ့အတြက္ သမၼာ၀ါစာလည္း အေရးႀကီးတာပါပဲ။ သူတစ္ပါးကို ကယ္တင္ႏိုင္မယ့္ သိမ္ေမြ႔တဲ့ စကားေတြ၊ ၾကင္နာတဲ့ စကားေတြ၊ အကူအညီ ေပးႏိုင္တဲ့ စကားေတြ ေျပာဆိုဖို႔ ဘုရားရွင္ တိုက္တြန္းေတာ္မူခဲ့ပါတယ္။ ဆန္႔က်င္ဘက္ အေနနဲ႔ . . . ကိုယ့္စကားေၾကာင့္ သူတစ္ပါး ထိုခိုက္ႏိုင္ပါတယ္။ စကားလံုးေတြက ပိုၿပီးေတာ့ နာက်င္ေစပါတယ္။ စကားလံုးေၾကာင့္ ရလိုက္တဲ့ ဒဏ္ရာဟာ ခႏၶာကိုေပၚ က်ေရာက္တဲ့ ဒဏ္ရာထက္ ပိုဆိုးပါတယ္။

ေဆြးေႏြးခ်ိန္ ၿပီးဆံုးပါၿပီ။ မနက္ျဖန္အတြက္ နည္းနည္း ေျပာခ်င္ပါတယ္။ ပင္ပန္းခဲ့လို႔ ေကာင္းေကာင္း မအိပ္ႏိုင္ခဲ့ၾကတာ အားလံုး သိပါတယ္။ ဒီေန႔ေတာ့ အနားယူခ်ိန္ေတြ အမ်ားႀကီး ရခဲ့ၾကပါတယ္။ ေကာင္းေကာင္း နားထားတာဆိုမို႔ ဒီေန႔ညေတာ ႏွစ္ႏွစ္ၿခိဳက္ၿခိဳက္ အိပ္ႏိုင္ၾကပါလိမ့္မယ္။

(ဆက္ရန္ . . . . .)

:)
ရွင္အာစာရ
-----
Godwin Samararatne ရဲ့ "The GENTLE WAY of Buddhist Meditation"ကို
နားလည္သလို ဘာသာျပန္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။

Ref:
"The GENTLE WAY of Buddhist Meditation", Godwin Samararatne
A re-presentation of Godwin's Retrat Talks in Hong Kong, Jeanne Mynott, 1997
Revised Edition, Jeanne Mynett, 2005
Inward Path Publisher, Penang, Malaysia, 2007
for Free Distribution Only and NOT for sale

Thursday, October 30, 2014

သိမ္ေမြ႔ေသာလမ္း (၂၈)



ဒုတိယေန႔ - အေတြ႔အၾကံဳကို မွ်ေ၀ျခင္း
(ေဟာင္ေကာင္၊ ၁၄ ေအာက္တိုဘာ၊ ၁၉၉၇)

ဆရာႀကီး  ။ ေဆြးေႏြးမႈ က႑မွာ လုပ္ဖို႔ရွိတာက . . . တစ္ေန႔တာ အေတြ႔အၾကံဳကို မွ်ေ၀ၾကဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

အေတြ႔အၾကံဳကို ဓမၼမိတ္ေဆြေတြနဲ႔ အ႐ိုးသားဆံုး မွ်ေ၀တတ္ေအာင္ ေလ့က်င့္ဖို႔ အလြန္အေရးႀကီးတယ္လို႔ ထင္မိပါတယ္။ ႏွစ္သက္စရာလို႔ ထင္တားတဲ့ အေတြ႔အၾကံဳေတြ၊ မႏွစ္သက္စရာလို႔ ထင္ထားတဲ့ အေတြ႔အၾကံဳေတြ။ ႏွစ္မ်ိဳးလံုးကို မွ်ေ၀ဖို႔ပါ။ ဓမၼမိတ္ေဆြေတြကို ဖြင့္ဟျပျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ ပံုမွန္အားျဖင့္ စိုးရြံ႕တတ္ပါတယ္။ ကိုယ့္အေၾကာင္း ကိုယ္ေျပာဖို႔ မ၀ံ့မရဲ ႐ႈိးတိုးရွန္႔တန္႔ ျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။ သူမ်ားက ကိုယ့္ကို တစ္မ်ိဳးတစ္ဖံုး ဆံုးျဖတ္ၾကလိမ့္မယ္၊ ကိုယ္လုပ္လိုက္တာ မွန္မွ မွန္ပါရဲ့လား စသည္ျဖင့္ ေတြးေတာၿပီး တြန္႔ေနၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ အေတြ႔အၾကံဳကို ႐ိုး႐ိုးသားသား မွ်ေ၀တာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ မေၾကာက္သင့္ပါဘူး။

ခင္ဗ်ားတို႔ရဲ့ ဘာ၀နာ အေတြ႔အၾကံဳေတြက ဘယ္လိုေတြလဲ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ငါးနာရီက စခဲ့တာပါ။ ေမးစရာ ရွိပါသလား။ ျပႆနာ ရွိပါသလား။ ျဖစ္ေနတာကိုသာ ေစာင့္ၾကည့္ၿပီး ႐ိုး႐ိုးရွင္းရွင္း က်င့္သံုးခဲ့တဲ့ ဘာ၀နာ အလုပ္မွာ အခက္အခဲေတြ ရွိေနပါသလား။

ေယာဂီ  ။ မနက္ေစာေစာ ဘာ၀နာခ်ိန္မွာ ကၽြန္ေတာ္ အိပ္မႈန္စုံ၀ါး ျဖစ္ေနပါတယ္။ ၀ိုးတိုး၀ါးတားနဲ႔ လုပ္ခဲ့ရတာပါ။ ဒါေပမယ့္ . . . ဘာ့ေၾကာင့္လဲ ဆိုတာေတာ့ မသိပါဘူး။ ဒီ ေဆြးေႏြးပြဲ မတိုင္ခင္ တရားထုိင္တုန္းက သတိထားမိလိုက္ပါတယ္။ မနက္ကနဲ႔ မတူေတာ့ပါဘူး။ မနက္ေစာေစာကေတာ့ အားအင္ေတြ ျဖဳန္းတီးေနတာနဲ႔ တူပါတယ္။ ကိုယ္အမူအရာ စိတ္အမူအရာေတြကို သိမွတ္ရတာ ပင္ပန္းပါတယ္။ ေရာက္မလာတဲ့ သူေတြကို ေမွ်ာ္ေနရသလိုပါပဲ။ ခု ၿပီးခဲ့တဲ့ အခ်ိန္မွာေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ ေအးေဆးတည္ၿငိမ္လာတာနဲ႔ ဆရာ သင္ျပတာကို က်င့္သံုးတတ္လာပါတယ္။ ခႏၶာကိုယ္ အလုပ္လုပ္ပံုကို ဘယ္လို သိမွတ္ရမယ္ဆိုတာကို သိလာပါတယ္။ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း သိႏိုင္လာပါတယ္။

ဆရာႀကီး  ။ အေတြ႔အၾကံဳကို မွ်ေ၀တဲ့အတြက္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ မနက္ခင္းတုန္းက မႏွစ္သက္စရာ အေတြ႔အၾကံဳေတြ။ ညေနပိုင္းက်ေတာ့ ႏွစ္သက္စရာလို႔ သေဘာထားလာႏိုင္တယ္။ ေကာင္းပါတယ္။ မနက္ပိုင္းမွာ မႏွစ္သက္စရာ အေတြ႔အၾကံဳသာ မရွိခဲ့ဘူးဆိုရင္ ညေနပိုင္းမွာ ႏွစ္သက္စရာ အေတြ႔အၾကံဳကို ေတြ႔ရွိႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ မႏွစ္သက္စရာ အေတြ႔အၾကံဳေတြကေန ေလ့လာႏိုင္တယ္၊ ႏွစ္သက္စရာ အေတြ႔အၾကံဳေတြကလည္း ေလ့လာႏိုင္တယ္ ဆိုတာကို ျပသေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ႏွစ္သက္စရာ မႏွစ္သက္စရာ အေတြ႔အၾကံဳ ႏွစ္မ်ိဳးလံုး အေပၚမွာ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ရွိသင့္ပါတယ္။

ဒီေန႔မနက္ ဘာ၀နာခ်ိန္မွာ ၾကံဳခဲ့ရတာေတြ မွ်ေ၀မယ့္သူ ရွိပါေသးလား။

ပင္ပန္းမႈ

ေယာဂီ  ။ အိမ္မွာ အားထုတ္တဲ့အခါ အရမ္းပင္ပန္းေနခ်ိန္မွာ တရားအားမထုတ္တာ ပိုေကာင္းပါသလား။ ဒီေန႔မနက္ ကၽြန္ေတာ္ အရမ္း အိပ္ခ်င္ေနပါတယ္။ အာ႐ံုစူးစိုက္ႏိုင္ေလာက္ေအာင္ အင္အား မရွိဘူး ျဖစ္ေနပါတယ္။

အိမ္မွာပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီမွာပဲျဖစ္ျဖစ္ ပင္ပန္းေနခ်ိန္မွာလည္း ဘာ၀နာနဲ႔ ေလ့လာစမ္းသပ္ဖို႔ အၾကံေပးခ်င္ပါတယ္။ ဒီလိုမွ မဟုတ္ရင္ . . . ပင္ပန္းေနၿပီ၊ ဘာ၀နာပြားလို႔ ရမွာမဟုတ္ဘူး၊ အိပ္ေတာ့မယ္လို႔ လြယ္လြယ္ပဲ သေဘာထားမိတတ္ပါတယ္။ ဒီလိုပဲ . . . ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ အလိုလိုက္တတ္ၾကပါတယ္။ အျမဲတမ္းပဲ ခႏၶာကိုယ္ကို အလိုလိုက္ အႀကိဳက္ေဆာင္ ေပးၾကပါတယ္။

ဒီ အစဥ္အလာကေန ရင္းရင္းႏွီးႏွီး သိမ္သိမ္ေမြ႔ေမြ႔ ၾကင္ၾကင္နာနာနဲ႔ ေဖာက္ထြက္ဖို႔ လိုပါတယ္။ ဆိုလိုတာက . . .တစ္ခ်ိဳ႕ေန႔ေတြမွာ ခႏၶာကိုယ္ကို အလိုလိုက္မယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕ေန႔ေတြမွာ အလိုမလိုက္ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ မနက္ျဖန္မနက္က်ေတာ့ ပင္ပန္းမႈ ခံစားရတယ္ဆိုရင္ . . . မေန႔က ငါ အေလွ်ာ့ေပးခဲ့တယ္၊ အလိုလိုက္ခဲ့တယ္၊ ဒီေနေတာ့ အလိုမလိုက္ႏိုင္ေတာ့ဘူးလို႔ ခႏၶာကိုယ္ကို ေျပာလိုက္ရပါမယ္။ ကိုယ္တစ္ေယာက္တည္း၊ ကိုယ့္ခႏၶာကိုယ္နဲ႔ ဒီလို စကားေျပာဖို႔ လိုပါတယ္။ ခႏၶာကိုယ္ကို ျငင္းလိုက္ၿပီးေတာ့ ဓမၼာ႐ံုထဲ လာပါ။ တရား လာထိုင္ပါ။ ဘယ္လို ေနသလဲ ေစာင့္ၾကည့္ပါ။

ဗုဒၶစာေပ က်န္းဂန္ထဲမွာ စိတ္၀င္စားစရာေကာင္းတဲ့ စကားေျပာခန္းတစ္ခု ရွိပါတယ္။ ထံုထံုေလးေလး အိပ္ခ်င္မူးတူးနဲ႔ ပင္ပန္းေနတဲ့ ရဟန္းတစ္ပါးနဲ႔ ဘုရားရွင္တို႔ ေျပာၾကတာပါ။ အိပ္ခ်င္မူးတူး ျဖစ္ေနရင္ ဘယ္လိုလုပ္ရမယ္ ဆိုတာကို ဘုရားရွင္က နည္းလမ္းေတြ ညႊန္ျပေတာ္မူပါတယ္။

ပထမဆံုး ဘုရားရွင္ အၾကံေပးေတာ္မူတာက . . . ဣရိယာပုထ္ ေျပာင္းလိုက္ပါတဲ့။ ဒါေၾကာင့္ ထိုင္လ်က္ အားထုတ္ေနတာဆိုရင္ ဣရိယာပုထ္ ေျပာင္းၿပီး မတ္တတ္ရပ္ အားထုတ္ပါ။ စႀကႍကမၼ႒ာန္း ေျပာင္းၿပီး အားထုတ္ပါ။ ေနာက္ၿပီး . . . အိပ္ခ်င္မူးတူး ျဖစ္ေနရင္ ျမန္ျမန္လမ္းေလွ်ာက္လိုက္ဖို႔ အၾကံေပးခ်င္ပါတယ္။ ဒါမွမဟုတ္ ေနာက္ျပန္ လမ္းေလွ်ာက္ပါ။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ေနာက္ျပန္ လမ္းေလွ်ာက္တဲ့ အခါမွာ ႏိုးၾကားမႈနဲ႔ သတိႀကီးႀကီး ထားရလို႔ပါ။ ေနာက္ျပန္ လမ္းေလွ်ာက္လိုက္တာနဲ႔ တစ္ၿပိဳင္နက္ ႏိုးႏိုးၾကားၾကား ျဖစ္လာပါလိမ့္မယ္။

ဒါနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ထိုင္းႏိုင္ငံက ကမၼ႒ာန္း ဆရာတစ္ေယာက္ကို သတိရမိတယ္ . . .။ သူက ေယာဂီေတြကို ညႊန္ၾကားတယ္။ သူတို႔ ကမၼ႒ာန္း ရိပ္သာမွာ ေတာ္ေတာ္နက္တဲ့ ေရတြင္းႀကီးတစ္တြင္း ရွိတယ္။ ေယာဂီေတြကို ေရတြင္းေပါင္ေပၚမွာ တရားထိုင္ခိုင္းတာ။ ပင္ပန္းလို႔ ငိုက္မိရင္ေတာ့ ေရးတြင္းထဲ ျပဳတ္က်ၿပီး ေသဖို႔ ရွိတာပဲ။ အခု ဒီေနရာမွာ ေရတြင္း မရွိတာ ကံေကာင္းတယ္ ေျပာရမယ္။

ျမတ္စြာဘုရား ေနာက္တစ္ခု အၾကံေပးေတာ္မူတာက . . . ဣရိယာပုထ္ ေျပာင္းတာမွ အဆင္မေျပဘူးဆိုရင္ နားရြက္ေတြကို ပြတ္လိုက္ပါတဲ့။ ခႏၶာကိုယ္ကို ႏႈိးေဆာ္ေပးသလို ျဖစ္သြားေအာင္ ထင္ပါတယ္။ ဒါလည္း အဆင္မေျပေသးဘူးဆိုရင္ အျပင္ထြက္ၿပီး ၾကယ္တာရာေတြကို ၾကည့္ပါတဲ့။ ဘုရားရွင္ ေဟာေတာ္မူတုန္းက အခုလို ၾကယ္ေတြစံုတဲ့ ညေနခင္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ျပင္ပအာ႐ံု တစ္ခုခုနဲ႔ စိတ္ကို ႏႈိးေဆာ္ေပးဖို႔ အၾကံျပဳခ်င္ပါတယ္။  အဲဒါမွ အဆင္မေျပေသးဘူးဆိုရင္ ႏႈတ္တက္ရထားတဲ့ တရားစာကို စိတ္နဲ႔ ရြတ္ဆိုပါတဲ့။

ဒါလည္း အိပ္ခ်င္မေျပေသးဘူးဆိုရင္ ေတာက္ပတဲ့ အလင္းေရာင္ကို ၾကည့္ပါတဲ့။ တစ္ခ်ိဳ႕ေယာဂီေတြ အလင္းေရာင္ကို ၾကည့္ၾကပါတယ္။ ဒီရဟန္းလည္း အလင္းေရာင္ကို ၾကည့္ဖို႔ ျဖစ္ႏိုင္မွာပါ။ ဒါေၾကာင့္ ျမတ္စြာဘုရားက အလင္းေရာင္ကိုၾကည့္ဖို႔ မိန္႔ေတာ္မူတာပါ။ ဒါလည္း စိတ္ကို လႈံ႕ေဆာ္ႏိုင္တာပါပဲ။

ဒါမွ အိပ္ခ်င္မေျပဘူးဆိုရင္ . . . ဘုရားရွင္ မိန္႔ေတာ္မူပါတယ္ . . . အိပ္လိုက္ပါေတာ့တဲ့။

အိပ္လိုက္ပါလို႔ ဘာ့ေၾကာင့္ မိန္႔ေတာ္မူတာလဲ။ ဘုရားရွင္က အဲဒီ ရဟန္းေတာ္ကို ဘာျဖစ္လို႔ အိပ္ဖို႔ တိုက္တြန္းေတာ္မူတာလဲ။

ေယာဂီ  ။ ခႏၶာကိုယ္ ပင္ပန္းရင္ အနားယူဖို႔ လိုအပ္လို႔ မဟုတ္လား။

ဆရာႀကီး  ။ ဟုတ္ပါတယ္ အဲဒီလိုပါ။ ခႏၶာကိုယ္ တကယ္ ပင္ပန္းတာလား စိတ္က ထင္ေနတာလား သိႏိုင္ဖို႔ ဒီနည္းစနစ္က ဒီစမ္းသပ္မႈက အကူအညီ ေပးပါလိမ့္မယ္။ တစ္ခါတစ္ေလ . . . ဆိုပါစို႔ အမ်ားအားျဖင့္ . . . ပင္ပန္းမႈဟာ ခႏၶာကိုယ္ ပင္ပန္းတာ မဟုတ္ဘဲ စိတ္ ပင္ပန္းတာ ျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။ ကိုယ္ပင္ပန္းတာလား စိတ္ပင္ပန္းတာလား သိရေအာင္ နည္းအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ စမ္းၾကည့္ဖို႔ ဘုရားရွင္က ရဟန္းေတာ္ကို အားေပးတိုက္တြန္းေတာ္မူတာပါ။ နည္းအားလံုးနဲ႔ အဆင္မေျပဘူးဆိုရင္ ခႏၶာကိုယ္ ပင္ပန္းတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ခႏၶာကိုယ္အေပၚ ၾကင္နာတတ္ေအာင္ ေလ့က်င့္သင့္ပါတယ္။

ကိုယ့္စိတ္ ကိုယ့္ကိုယ္အေၾကာင္း၊ ကိုယ္နဲ႔စိတ္ အလုပ္လုပ္ေနပံုေတြ။ ဒါေတြကို ရဟန္းေတာ္ေတြ ေယာဂီေတြ ကိုယ္တိုင္ ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ၾကဖို႔ ဘုရားရွင္ အားေပးေတာ္မူခဲ့တာဟာလည္း စိတ္၀င္စားစရာပါ။ ကိုယ့္စိတ္နဲ႔ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ဖို႔၊ ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ဖို႔ ကၽြန္ေတာ္ ေျပာတာလည္း ဒီ အဓိပၸာယ္ပါပဲ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔စိတ္နဲ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ကိုယ္ဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔နဲ႔ နီးစပ္ေနတာပါ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔က သူတို႔ကို မေလ့လာ မေဖာ္ထုတ္ မစမ္းသပ္ေတာ့ သူတို႔က ကၽြန္ေတာ္တို႔နဲ႔ ေ၀းေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဘာ၀နာအလုပ္ကို စိတ္အေျခအေန တစ္ခုခု ရရွိမယ့္ အက်င့္လို႔ မျမင္သင့္ပါဘူး။ ေလ့လာမႈ၊ ေဖာ္ထုတ္မႈ၊ စူးစမ္းမႈလို႔ ျမင္ပါ။ ဘာ၀နာအေပၚ လွလွပပ ႐ႈျမင္နည္း ျဖစ္ပါတယ္။

အေတြးမ်ား

နံနက္ခင္း ဘာ၀နာခ်ိန္ၿပီးေတာ့ (၆)နာရီကေန (၆)နာရီ မိနစ္ (၃၀)အထိ လက္ဖက္ရည္ ေသာက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အျပင္ထြက္ၿပီး အရာ၀တၳဳေတြကို စူးစူးစိုက္စုိက္ ၾကည့္ဖို႔၊ ျပတ္ျပတ္သားသား ျမင္ေအာင္ၾကည့္ဖို႔ အၾကံေပး တိုက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။ အဲဒါနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အေတြ႔အၾကံဳကို မွ်ေ၀မယ့္သူ ရွိပါသလား။

ေယာဂီ  ။ ဒီေန႔ ဆရာႀကီး သင္ေပးခဲ့တဲ့ အေပၚမွာ ကၽြန္ေတာ္ ျမင္မိတာကို မွ်ေ၀ခ်င္ပါတယ္။  ဒီေန႔ သင္ေပးတဲ့ ကမၼ႒ာန္းနည္းဟာ တကယ့္ကို အသံုး၀င္တယ္ဆိုတာ သိလိုက္ရပါတယ္။ အေမက သားကို ေစာင့္ၾကည့္သလို ကိုယ့္စိတ္ကိုယ္ ေစာင့္ၾကည့္ဖို႔ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ဒီလို သေဘာထားနဲ႔ အားထုတ္ေနရင္း တကယ့္ကို ေက်ေက်နပ္နပ္ႀကီး ခံစားလိုက္ရပါတယ္။ အသက္႐ႉမႈ အေပၚမွာ၊ ေပၚလာသမွ် အေတြး၊ ခံစားခ်က္၊ အေတြ႔အထိ အားလံုးအေပၚမွာ သားကို ေစာင့္ၾကည့္တဲ့ မိခင္တစ္ေယာက္ရဲ့ သေဘာထားမ်ိဳးနဲ႔ ေစာင့္ၾကည့္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ အေတြးေတြးကို မတြယ္တာဘူး၊ တည္တည္ၿငိမ္ၿငိမ္ ေနႏိုင္တယ္လို႔ ခံစားမိပါတယ္။

ဆရာႀကီး  ။ ဒီလို သေဘာထားမ်ိဳး ထားရွိႏိုင္ဖို႔ အေရးတႀကီး လိုအပ္ပါတယ္။ ျဖစ္ေပၚလာသမွ်နဲ႔ ရင္းရင္းႏွီးႏွီး ရွိဖို႔၊ သိမ္ေမြ႔ဖို႔၊ သိ႐ံုေလး သိေနဖို႔ လိုပါတယ္။ ဘာေတြပဲ ျဖစ္ေနျဖစ္ေန ဆန္႔က်င္ၿပီး မတံု႔ျပန္ဘဲ ေဖာ္ေဖာ္ေရြေရြ ျဖစ္ႏိုင္ေအာင္ ေလ့က်င့္ရပါမယ္။ ေစာေစာက ေယာဂီ ေျပာခဲ့သလို ခ်က္ခ်င္းပဲ သက္သာရာ ရႏိုင္ပါတယ္။  ေဖာ္ေရြတဲ့ သေဘာထား ရွိမယ္ဆိုရင္ လြတ္ေျမာက္ရာ ရႏိုင္ပါတယ္။ ဆန္႔က်င္တံု႔ျပန္မႈဟာ ဆင္းရဲဒုကၡကို ျဖစ္ေပၚေစပါတယ္။ ကိုယ္တြင္းအဇၥၽတၱမွာ ေပၚလာတာပဲျဖစ္ျဖစ္ ျပင္ပဗဟိဒၶက အ႐ံုပဲျဖစ္ျဖစ္ အားလံုးအေပၚမွာ ဒီလို သေဘာထား ထားရွိရပါမယ္။ ျပင္ပအာ႐ံုေတြကို ဆန္႔က်င္တံု႔ျပန္ရာက ဆင္ရဲဒုကၡ ျဖစ္ေပၚလာတာ မ်ားပါတယ္။ ဆန္႔က်င္တံု႔ျပန္တာ မဟုတ္ဘဲ၊ ေဖာ္ေဖာ္ေရြေရြနဲ႔ ခ်ဥ္းကပ္နည္း ရွိပါတယ္။ ျဖစ္ေပၚတာကို သိ႐ံုပဲ သိေနတာပါ။ ေဖာ္ေဖာ္ေရြေရြ သေဘာထားတယ္ဆိုတာ ျဖစ္ေပၚေနတာေတြကို အေလွ်ာ့ေပးတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ရင္းရင္းႏွီးႏွီး သိမ္သိမ္ေမြ႔ေမြ႔နဲ႔ ဆက္ဆံတာပါ။ မတူတာကို နားလည္သင့္ပါတယ္။ အေလွ်ာ့ေပးတာ မဟုတ္ဘူး၊ ဆက္ဆံနည္း တစ္မ်ိဳးသာ ျဖစ္တယ္ဆိုတာ နားလည္ထားဖို႔ လိုပါတယ္။

 (၆)နာရီကေန (၆)နာရီ (၃၀)အထိ လက္ဖက္ရည္ေသာက္ခ်ိန္မွာ ၾကံဳခဲ့ရတဲ့ တစ္ျခားအေတြ႔အၾကံဳေတြ ရွိပါေသးလား။


:)
ရွင္အာစာရ
-----
Godwin Samararatne ရဲ့ "The GENTLE WAY of Buddhist Meditation"ကို
နားလည္သလို ဘာသာျပန္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။

Ref:
"The GENTLE WAY of Buddhist Meditation", Godwin Samararatne
A re-presentation of Godwin's Retrat Talks in Hong Kong, Jeanne Mynott, 1997
Revised Edition, Jeanne Mynett, 2005
Inward Path Publisher, Penang, Malaysia, 2007
for Free Distribution Only and NOT for sale