ကမ္ဘာ့ကျင့်ဝတ် - ၁၃။ ပျော်ရွှင်မှုကို ရှာဖွေခြင်း

  ( . . . . . မှ အဆက် )

 

လူဆိုတာ မျှော်လင့်ချက် ရှိမှပဲ အသက်ရှင်ရပ်တည်နိုင်တာပါ။ အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုရရင် . . . မျှော်လင့်ချက်ဆိုတာ ပိုကောင်းတဲ့ အနာဂတ်ကို မြှော်ခေါ်စဉ်းစားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရပ်တည်ရှင်သန်ဖို့အတွက် အနာဂတ်မှာ ပျော်ရွှင်နိုင်ရေး စိတ်ကူးစိတ်သန်း ရှိရမယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။

လူတွေဟာ သဘာဝအားဖြင့် ပျော်ရွှင်ချင်ကြတယ်၊ မဆင်းရဲချင်ကြဘူး ဆိုတဲ့ အချက်ကို လက်ခံတယ် ဆိုရင် ပျော်ရွှင်မှုဆိုတာ ဘာလဲ၊ ပျော်ရွှင်မှုကို ဘယ်ကနေ ရနိုင်သလဲ ဖွင့်ဆို ဖော်ထုတ်ဖို့ လိုပါသေးတယ်။ ပျော်ရွင်ခြင်းဆိုတဲ့ စကားလုံးက တော်တော်လေးကို ယေဘုယျဆန်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် လူတွေရဲ့ ပျော်ရွှင်မှုအပေါ် နားလည်ပုံချင်း မတူနိုင်ပါဘူး။ ဥပမာအားဖြင့် . . . ဒီစာအုပ်ထဲမှာ ပျော်ရွှင်မှု အကြောင်းကို ဘာသာရေး ရှုထောင့်ကနေ ပြောမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပရမတ္ထချမ်းသာ သန္တိသုခအကြောင်း ပြောမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ နေ့စဉ်ဘဝမှာ လူတိုင်း နားလည်ခံစားနိုင်တဲ့ သာမန် ပျော်ရွှင်မှုအကြောင်းကိုပဲ ဆွေးနွေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

စောစောပိုင်းက ပြောခဲ့သလို ဖွဲ့စည်းပုံ ရှုပ်ထွေးတဲ့ လူသားတွေမှာ ပျော်ရွှင်မှု ရရှိဖို့ မရိုးရှင်း မလွယ်ကူလှပါဘူး။ လူတွေရဲ့ ပျော်ရွှင်မှုဟာ ခွေးတွေ ကြောင်တွေရဲ့ ပျော်ရွှင်မှုနဲ့ မတူပါဘူး။ လူသားတွေရဲ့ ပျော်ရွှင်မှုဟာ ရိုးရှင်းတဲ့ အာရုံခံစားမှု လိုအင်ဆန္ဒတွေ ပြည့်ဝဖို့ တစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဆိုရင် လူတွေကို ပျော်ရွှင်အောင် လုပ်ပေးတဲ့ အရာတွေက ဘာတွေလဲ။

လူသားရဲ့ ပျော်ရွှင်မှုအတွက် အရေးပါတဲ့ အကြောင်းအချက် သုံးခု စိတ်ကူးထဲမှာ ချက်ချင်း တန်းပေါ်လာပါတယ်။ အများစုက လက်ခံနိုင်လောက်တဲ့ အချက်တွေပါ။ အဲ့ဒါတွေကတော့ ငွေကြေး သို့မဟုတ် စည်းစိမ်ဥစ္စာ၊ ကျန်းမာခြင်းနဲ့ မိတ်ဆွေ သို့မဟုတ် အပေါင်းအဖော်တို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

 

(ဆက်ရန် . . . . .)

 

အနှစ်ချုပ် မြန်မာပြန်

BEYOND RELIGION

Ethics for a Whole World

His Holiness the Dalai Lama

ကမ္ဘာ့ကျင့်ဝတ် - ၁၂။ အခြေခံ တူညီမှု

( . . . . . မှ အဆက် ) 

ပျော်ရွှင်ခြင်း ချမ်းသာသုခကို လိုချင်တာနဲ့ ဆင်းရဲခြင်း ဒုက္ခကို ရှောင်လွှဲချင်တဲ့ နေရာမှာ ကျုပ်တို့အားလုံး တူကြပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် ကျုပ်တို့အားလုံး အတူတူတွေပါ။ ဒီအချက်ဟာ အရေးကြီးပါတယ်။ အခုလို အခြေခံအားဖြင့် လူသားချင်း တူညီကြတဲ့ ဘုံသဘောတရားအပေါ် နားလည်မှုကို နေ့စဉ်ဘဝနဲ့ ပေါင်းစပ်နိုင်ရင် အကျိုးကြီးမားလိမ့်မယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။ လူ့အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုလုံးအတွက် အကျိုးရှိသလို တစ်ဦးချင်းတစ်ယောက်ချင်းစီ အတွက်လည်း အကျိုးရှိမှာပါ။

ကျုပ် အနေနဲ့ကတော့ လူတွေနဲ့ တွေ့တဲ့အခါတိုင်း သူတို့အပေါ်မှာ လူသားအမြင်နဲ့ပဲ ဆက်ဆံဖို့ ကြိုးစားပါတယ်။ ကိုယ့်လိုပဲ ချမ်းသာသုခကို လိုလားပြီး ဆင်းရဲဒုက္ခကို ရှောင်လွှဲလိုသူ လူသားတွေအဖြစ် ဆက်ဆံပါတယ်။ သမ္မတတွေပဲဖြစ်ဖြစ်၊ သူတောင်းစားတွေပဲဖြစ်ဖြစ်၊ လူဖြူဖြစ်ဖြစ် လူမဲဖြစ်ဖြစ်၊ ပုပု ရှည်ရှည်၊ လူချမ်းသာ လူဆင်းရဲ ဘယ်သူ့ကိုပဲဖြစ်ဖြစ် လူသားအမြင်နဲ့ပဲ ဆက်ဆံပါတယ်။ ဒီအမြင်ကို ကိုင်စွဲထားတဲ့အခါ အရင်က တစ်ခါမှ မတွေ့ခဲ့ဖူးတဲ့ သူစိမ်းတွေနဲ့တောင်မှ အလိုလိုနေရင်း ရင်းနှီးသွားပါတယ်။

ပညာရေး အခြေအနေ၊ လူ့နေမှု အဆင့်အတန်း၊ အောင်မြင်ပြီးမြောက်မှု အခြေအနေတွေ ဘယ်လိုပဲ ကွဲပြားခြားနားနေပါစေ ကျုပ်တို့အားလုံးဟာ တိုတောင်းတဲ့ ဘဝတစ်သက်တာ အတွင်းမှာ ပျော်ရွှင်ချင်ကြသူတွေ၊ မဆင်းရဲချင်ကြသူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါ့ကြောင့်ပဲ ကျုပ်တို့ကြားမှာ မတူကွဲပြားတာတွေထက် ကျုပ်တို့ချင်း တူညီနေတာတွေက ပိုအရေးကြီးတယ်လို့ ကျုပ် ခဏခဏ ပြောနေတာပါ။ ဘာသာရေးတွေ၊ လူမျိုရေးတွေ၊ ဘာသာစကားတွေ၊ ကျားမသဘာဝတွေ၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ မတူကြပေမယ့် အခြေခံ လူ့သဘာက အတူတူပါပဲ။ ဒီအချက်ကို သိပ္ပံပညာက ထောက်ခံမှု ပေးထားပါတယ်။ လူ့ဗီဇထဲမှာ လူမျိုးချင်း ကွဲပြားခြားနားမှုက နည်းနည်းပဲ ပါနေပြီး ဗီဇ အများစုက တူနေတယ်လို့ လူ့ဗီဇလေ့လာချက်တွေက ဆိုပါတယ်။ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ ဗီဇချင်း ကွဲပြားခြားနားမှုက အများစုဖြစ်ပြီး လူမျိုးချင်းအကြား ဗီဇမတူတာက နည်းနည်းပဲ ရှိပါတယ်။

ဒါ့ကြောင့် တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းစီတိုင်းဟာ ငါတို့အားလုံး လူသားတွေပဲဆိုတဲ့ အတွေးအမြင်ပေါ် အခြေခံပြီး တွေးခေါ်စဉ်းစားကြဖို့၊ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ကြဖို့ အချိန်တန်ပြီလို့ ယုံကြည်ပါတယ်။

( ဆက်ရန် . . . . . )

 

အနှစ်ချုပ် မြန်မာပြန်

BEYOND RELIGION

Ethics for a Whole World

His Holiness the Dalai Lama

ကမ္ဘာ့ကျင့်ဝတ် - ၁၁။ သုခနဲ့ ဒုက္ခ

 ( . . . . . .မှ အဆက် )

လူတိုင်း ပျော်ရွှင်ချင်ကြတယ် ဆိုတာကို အားလုံးက သဘောတူ လက်ခံနိုင်ကြမယ် ထင်ပါတယ်။ ပြဿနာတွေ အခက်အခဲတွေကို ဘယ်သူမှ မလိုချင်ပါဘူး။ ဒီသဘောတရားကို ကျုပ်တို့ ခန္ဓာကိုယ်ကလည်း ပြသနေပါတယ်။ ကြောက်ရွံ့တာ စိုးရိမ်တာတွေ မရှိဘဲ ပျော်ရွှင် တည်ငြိမ်တဲ့ သူတွေဟာ ကျန်းမာရေး ပိုကောင်းတယ်လို့ ဆေးသိပ္ပံက ဆိုပါတယ်။ မကျန်းမမာ ဖြစ်နေသူတွေ အနေနဲ့ အပြုသဘောဆောင်တဲ့ သဘောထား ရှိတဲ့အခါ ရောဂါသက်သာပါတယ်။ ဒါကို မကြာခဏ တွေ့နေကျပါ။ ဒါ့ကြောင့် ကျုပ်တို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်တွေဟာ ချမ်းချမ်းသာသာ ရှိချင်ကြတယ်လို့ ယုံကြည်ရပါတယ်။ ပျော်ရွှင်နေရင် စိတ်ဓာတ်ကျန်းမာပါတယ်။ စိတ်ဓာတ်ကျန်းမာတဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်မှာလည်း ကောင်းကျိုး ရရှိပါတယ်။

သို့သော်လည်းပဲ လူသားတွေရဲ့ ချမ်းသာပျော်ရွှင်ခြင်းနဲ့ ဆင်းရဲဒုက္ခတွေဟာ တိရစ္ဆာန်တွေမှာထက် ပိုပြီး ရှုပ်ထွေးပါတယ်။ ခွေးတစ်ကောင်ဟာ အစားကောင်းကောင်း စားရတဲ့အခါ၊ ဝရံတာမှာ အိပ်နေရတဲ့ အခါတွေမှာ ပျော်ရွှင်ချမ်းမြေ့နိုင်ပါတယ်။ ဒီလို ရိုးရှင်းတဲ့ အရာတွေကို လူသားတွေလည်း နှစ်သက်သဘောကျနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် စစ်မှန်တဲ့ လူသားဘဝ ပျော်ရွှင်မှု ရရှိဖို့တော့ မလုံလောက်သေးဘူး ဆိုတာ ရှင်းနေပါတယ်။

နှစ်တွေ ထောင်ပေါင်းများစွာကြာအောင် လူ့ဦးနှောက် ကြီးမားဖွံ့ဖြိုးခဲ့ပြီး လူသားတွေရဲ့ အောင်မြင်မှုတွေ များလာတာကြောင့် ပျော်ရွှင်မှုကို မပြီးနိုင် မဆုံးနိုင် ရှာဖွေနေကြပါတယ်။ ဆင်းရဲဒုက္ခကိုလည်း ရှောင်လွှဲလိုကြပါတယ်။ ဘာသာရေးတောင်မှ ပျော်ရွှင်ခြင်း ချမ်းသာသုခကို ရှာဖွေရာကနေ ဖြစ်ပေါ်လာတာလို့ ထင်မိပါတယ်။ ကျုပ်တို့ မထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ ဘဝ ပြဿနာတွေ ကြုံရပါတယ်။ မျှော်လင့်ချက် ရှိနေဖို့နဲ့ အပြုသဘောနဲ့ နေထိုင်နိုင်ဖို့အတွက် ယုံကြည်မှု သဒ္ဓါတရား တိုးပွားအောင် လုပ်ကြပါတယ်။ အဲ့ဒီကနေ တစ်ဆင့် ဝတ်ပြုဆုတောင်းကြပါတယ်။ ဝတ်ပြုဆုတောင်းခြင်းဟာ ဘာသာရေးမှာ အရေးပါတဲ့ ကိစ္စတစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။ အလားတူပါပဲ . . . ဆင်းရဲဒုက္ခ လျှော့ချချင်တာနဲ့ ချမ်းသာပျော်ရွှင်ချင်တာကြောင့် လွန်ခဲ့တဲ့ ရာစုနှစ် အနည်းငယ်အတွင်းမှာ သိပ္ပံနဲ့ နည်းပညာ ကြီးကြီးမားမား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာတာလို့ ထင်မိပါတယ်။

ကျုပ်တို့ လူသားတွေကို တိရစ္တာန်တွေနဲ့ မတူဘဲ တစ်မူထူးခြားအောင် လုပ်ပေးတဲ့ လူ့စိတ်သဘာဝကြောင့် ဩချလောက်တဲ့ အောင်မြင်မှုတွေ ရရှိခဲ့ပါပြီ။ ဒါ့ပြင် ပြဿနာပေါင်း သောင်းခြောက်ထောင်ရဲ့ လက်သည်ဟာလည်း ဒီ လူ့စိတ်ပါပဲ။ စစ်ပွဲ၊ ဆင်းရဲမွဲတေမှု၊ မတရားမှု၊ ပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုတို့လို ဒီနေ့ လူသားတွေ ရင်ဆိုင်နေကြရတဲ့ ပြဿနာတွေဟာ များပြားရှုပ်ထွေးတဲ့ လူ့အပြုအမူတွေကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတာပါ။ ကြောက်ရွံခြင်း၊ စိုးရိမ်ခြင်း၊ စိတ်ဖိစီးခြင်းတို့လို အဇ္စ◌ျတ္တ ပြဿနာတွေဟာလည်း ရှုပ်ထွေးတဲ့ လူ့စိတ်သဘာဝ၊ လှုပ်ခတ်လွယ်တဲ့ စိတ်ကူးစိတ်သန်းတွေနဲ့ နီးနီးကပ်ကပ် ဆက်စပ်နေပါတယ်။

 

( ဆက်ရန် . . . . . )

 

အနှစ်ချုပ် မြန်မာပြန်

BEYOND RELIGION

Ethics for a Whole World

His Holiness the Dalai Lama

ကမ္ဘာ့ကျင့်ဝတ် - ၁၀။ လူ့အသိစိတ်နဲ့ စာနာနားလည်မှု

( . . . . . မှ အဆက် ) 
လူ့စိတ်ရဲ့ ရှုပ်ထွေးမှုအကြောင်း ပြောတဲ့အခါ စဉ်းစားနိုင်စွမ်း၊ သုံးသပ်နိုင်စွမ်းအကြောင်းကိုပဲ ထည့်သွင်း စဉ်းစားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ စိတ်နဲ့ခံစား တွေ့ကြုံရတာတွေ အကုန်လုံးကို ဆိုလိုတာပါ။ အတွေးတွေ၊ စိတ်ကူးပုံရိပ်တွေ၊ မှတ်သားမှုတွေ၊ စိတ်ခံစားချက်တွေ၊ စိတ်လှုပ်ရှားမှုတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ တိဗက်မှာတော့ sen နဲ့ shepa လို့ ခေါ်ပါတယ်။ အသိစိတ်နဲ့ ဝိထိစဉ်ပေါ့။ စိတ်ရဲ့ လုပ်ဆောင်မှုတွေကိုပဲ ရည်ရွယ်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဇ္စ◌ျတ္တ သဘောတရားတွေ အားလုံးကို ဆိုလိုတာပါ။ စိတ်ခံစားချက်တွေ၊ စိတ်လှုပ်ရှားမှုတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ နှလုံးသားကိစ္စလို့လည်း ခေါ်ပါတယ်။

လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်အနည်းငယ်တုန်းက အနောက်တိုင်းက သိပ္ပံပညာရှင်တွေဟာ ကာလရှည်ကြာ တရားအားထုတ်ထားတဲ့ တိဗက်ယောဂီတွေကို စမ်းသပ်တာတွေ လုပ်ခဲ့ကြတယ်။ ဘာဝနာ လုပ်ငန်းက ခန္ဓာကိုယ် အပေါ်မှာ ဘယ်လို သက်ရောက်မှုရှိတယ်ဆိုတာ သိရအောင် စမ်းသပ်ကြတာပါ။ တစ်ချိန်မှာတော့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေဟာ ဓရမ်ဆလာက နမ်ဂျဲကျောင်း (Namgyal monastery, Dharamsala)မှာ သီတင်းသုံးကြတဲ့ ရဟန်းတွေကို ဖိတ်ပြီး သူတို့ရဲ့ စမ်းသပ်မှုအကြောင်း ဟောပြောပွဲ လုပ်သတဲ့။ သူတို့  စမ်းသပ်တဲ့ နည်းလမ်းကို သရုပ်ဖော်ဖို့အတွက် သိပ္ပံပညာရှင် တစ်ယောက်က ခေါင်းမှာ အုပ်ဆောင်းအဖြူကြီး စွပ်ထားသတဲ့။ ဝိုင်ယာကြိုးတွေ၊ လျှပ်ကူးတွေနဲ့ ရှုပ်ယှက်ခတ်နေတာပေါ့။ သူ့ကို မြင်တော့ ရဟန်းတစ်ချို့က ရယ်ကြသတဲ့။ ခေါင်းမှာ ဝိုင်ယာကြိုးတွေ တပ်ထားတော့ ကိုးရို့ကားယားဖြစ်နေတော့ အမြင်ဆန်းလို့ ရယ်ကြတာလို့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ထင်ကြသတဲ့။ တကယ်တော့ ဝိုင်ယာကြိုးတွေကို ခေါင်းနဲ့ပဲ ဆက်သွယ်ထားပြီး တစ်ခြားခန္ဓာကိုယ် ဘယ်နေရာနဲ့မှ ဆက်သွယ်မထားလို့ အံ့ဩပြီး ရယ်ကြတာတဲ့။ မေတ္တာလို၊ ကရုဏာလို အရည်အသွေးတွေကို တိုင်းတာဖို့အတွက် နှလုံးသားလို နေရာမျိုးနဲ့လည်း ဝိုင်ယာကြိုးတွေ သွယ်ထားမယ်လို့ ရဟန်းတွေက ထင်ထားကြတာကိုး။ ဒီနေ့ခေတ်မှာတော့ ဘာဝနာရဲ့ သက်ရောက်မှုကို နားလည်ဖို့အတွက် နှလုံးသားမှာရှိတဲ့ ပြောင်းလဲလှုပ်ရှားမှုတွေကိုလည်း သိပ္ပံပညာရှင်တွေ တိုင်းတာနေကြပါပြီ။

လူတွေရဲ့စိတ်ဟာ တစ်ခြားသတ္တဝါတွေရဲ့ စိတ်နဲ့ မတူပါဘူး။ အရေးကြီးတဲ့ နေရာတွေမှာ ခြားနားချက်တွေ ရှိပါတယ်။ မှတ်မိတဲ့နေရာ၊ မှန်းဆတဲ့နေရာတွေမှာ လူတွေရဲ့ စွမ်းရည်က ထက်မြက်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် ကျုပ်တို့ လူသားတွေဟာ အတိတ်အကြောင်းကို စဉ်းစားသုံးသပ်နိုင်ကြပါတယ်။ အနာဂတ် အတွက်လည်း ကြိုတင်စီစဉ်နိုင်ကြပါတယ်။ လူတွေမှာ စိတ်ကူးပုံဖော်နိုင်စွမ်းလည်း မြင့်မားကြပါတယ်။ ဒီစွမ်းရည် ကောင်းကောင်းကြီး ဖွံ့ဖြိုးလာတဲ့အတွက် ဘာသာစကားကို အသုံးပြုပြီး ဆက်သွယ်လာနိုင်ကြပါတယ်။ ဆီလျော်အောင် တွေးဆတတ်လာကြပါတယ်။ အခြေအနေ အမျိုးမျိုးကို အကဲဖြတ်ပြီး နှိုင်းယှဉ်တွက်ဆနိုင်ကြတဲ့ စွမ်းရည်ပါ။ ဒီစွမ်းရည်မျိုးတွေ တစ်ချို့ တိရစ္ဆာန်တွေမှာလည်း အနည်းငယ်တော့ ရှိတတ်ပါတယ်။ လူတွေကတော့ အများကြီး ပိုပြီး တိုးတက်တာပေါ့။

လူတွေရဲ့ အရေးကြီးတဲ့ အရည်အသွေး နောက်တစ်ခုက စာနာနားလည်ပေးတတ်တာပါ။ သူတစ်ပါးရဲ့ စိတ်ခံစားချက်ကို နားလည်ခံစားပေးတတ်တာပါ။ တစ်ချို့ တိရစ္ဆာန်တွေလည်း စာနာနားလည်မှုကို ပြတတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် စာနာနားလည်မှုဟာ လူသားတွေရဲ့ အရေးကြီးတဲ့ စရိုက်လက္ခဏာပါ။ လူကိုယ်တိုင်ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ တီဗီဖန်သားပြင်ပေါ်မှာပဲဖြစ်ဖြစ် တစ်ယောက်ယောက် ဒုက္ခရောက်နေတာ မြင်ရရင် ကျုပ်တို့က အလိုလိုနေရင်း သူ့ရဲ့ ဆင်းရဲဒုက္ခကို ခံစားမိပြီး ကူညီချင်တတ်ကြပါတယ်။ အလားတူပါပဲ တစ်ယောက်ယောက် အောင်မြင်တာကို မြင်ရင်လည်း ပျော်ရွှင်တတ်ကြပါတယ်။ ဒီလို  စာနာနားလည်စိတ်နဲ့ ခံစားတတ်ကြတဲ့ အတွက်ကြောင့် ရုပ်ရှင်ကြည့်ရတာ၊ အားကစားပွဲကြည့်ရတာ၊ ပြဇာတ်ကြည့်ရတာတွေကို နှစ်ခြိုက်သဘောကျကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျုပ်တို့ လူသားတွေဟာ သူတစ်ပါးရဲ့ ပျော်ရွှင်ခြင်း ဝမ်းနည်းခြင်းတွေကို ကိုယ့်ရဲ့အပျော် ကိုယ့်ရဲ့ဝမ်းနည်းခြင်းလို သဘောထားပြီး မျှဝေခံစားချင်ကြပါတယ်။

 သူတစ်ပါး ခံစားသလို ခံစားချင်ကြတာဟာ လူသားတွေရဲ့ သဘာဝပါ။ ဒီလို ခံစားမှုမျိုး ရရှိအောင် ပတ်ဝန်းကျင်မှာ လိုက်ရှာတတ်ကြပါတယ်။ ကလေးတွေကို ပြုံးပြလိုက်တဲ့အခါ၊ လက်ဆောင်တစ်ခုခု ပေးလိုက်တဲ့အခါ၊ ပုံပြင်တစ်ခုခု ပြောပြလိုက်တဲ့အခါ ကလေးတွေ ပြုံးပျော်ရင် ကျုပ်တို့လည်း ပျော်ကြတာပေါ့။ ကျုပ်တို့ နှစ်သက်သဘောကျရသူတွေ ပြုံးပျော်တာကို မြင်ချင်ကြပါတယ်။ လူတွေ ပြုံးပျော်နေတာကိုပဲ မြင်ချင်ကြပါတယ်။ ဝမ်းနည်းကြေကွဲနေတာကို မမြင်ချင်ကြပါဘူး။

ကျုပ်တို့ လူသားတွေဟာ အချင်းချင်း ပေါင်းသင်းဆက်ဆံကြတဲ့ လူမှုရေးသတ္တဝါတွေ ဖြစ်ကြတဲ့ အတွက်ကြောင့် ကျုပ်တို့ရဲ့ စာနာနားလည်နိုင်စွမ်းဟာ ကျုပ်တို့ကို သူတစ်ပါးနဲ့ ဆက်စပ်မိအောင် လုပ်ပေးပါတယ်။ ပျော်ရွှင်ချမ်းမြေ့ကြဖို့ တိုးတက်ကြီးပွားကြဖို့အတွက် အရေးပါတဲ့ အချက်ပါပဲ။

 (ဆက်ရန် . . . . . )

အနှစ်ချုပ် မြန်မာပြန်

BEYOND RELIGION

Ethics for a Whole World

His Holiness the Dalai Lama

 

ကမ္ဘာ့ကျင့်ဝတ် - ၉။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ရှုမြင်ပုံ

( . . . . . မှ အဆက် )

သူတစ်ပါးအပေါ် ဆက်ဆံပုံ၊ ပတ်ဝန်းကျင် ကမ္ဘာအပေါ် ဆက်ဆံပုံတွေဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ရှုမြင်ပုံအပေါ်မှာ အများကြီး မူတည်ပါတယ်။ ကျုပ်တို့တတွေ ငါဘာကောင်လဲလို့ စဉ်းစားရာမှာ စဉ်းစားပုံတွေ အမျိုးမျိုး ရှိကြပါတယ်။ ဒီ စဉ်းစားချက်ဟာ အပြုအမူအပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် ကိုယ့်ကိုယ်ကို ယောက်ျားတစ်ယောက်၊ ဒါမှမဟုတ် မိန်းမတစ်ယောက် အဖြစ် စဉ်းစားနိုင်ပါတယ်။ ဘာသာတရား တစ်ခုခုကို လက်ခံယုံကြည်သူ၊ လူမျိုးစု တစ်ခုထဲက လူမျိုးတစ်ယောက် အဖြစ်လည်း စဉ်းစားနိုင်ပါတယ်။ မိသားစုထဲက အခန်းကဏ္ဍ၊ အလုပ်အကိုင်၊ ပညာရေး၊ အောင်မြင်ပြီးမြောက်မှုတို့အပေါ် မူတည်ပြီးတော့လည်း ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတ်မှတ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီလို ကွဲပြားတဲ့ အမြင်တွေဟာ သူတစ်ပါးအပေါ် ဘယ်လို ဆက်ဆံတယ်ဆိုတဲ့ အပြုအမူကို ပုံဖော်ပေးပါတယ်။

လူတိုင်းမှာ ထူးခြားတဲ့ ကိုယ်ပိုင် လက္ခဏာတွေ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အားလုံး လက်ခံနိုင်တဲ့ လူ့ကျင့်ဝတ်ဆီ ချဉ်းကပ်ရာမှာ ကျုပ်တို့အားလုံး လူသားချင်း အတူတူပဲဆိုတဲ့ အချက်က ကျုပ်တို့အားလုံး တစ်သားတည်း ဖြစ်သွားအောင် စည်းရုံးပေးပါတယ်။ ကျုပ်တို့ဟာ သန်းခုနစ်ထောင်သော လူသားတွေပါ။ ဒီနည်းအားဖြင့် ကျုပ်တို့အားလုံး အတူတူတွေပါ။

ကြည့်လိုက်ကြရအောင်။ ဘာကြောင့် လူခေါ်တာလဲ။ ပထမဆုံး . . . အရိုးတွေ၊ ကြွက်သားတွေ၊ သွေးတွေ၊ မော်လီကျူးတွေ၊ အက်တန်တွေနဲ့ တည်ဆောက်ထားတဲ့ ရုပ်ခန္ဓာကို လူလို့ ခေါ်တာပါ။ အခြေခံ အဆင့်မှာ လူဖြစ်စေတဲ့ ရုပ်ဝတ္ထုနဲ့ ကြောက်တုံးကြောက်သား ဖြစ်စေတဲ့ ရုပ်ဝတ္ထုတို့ဟာ မထူးခြားပါဘူး။ နှစ်ခုလုံးက ရုပ်ဝတ္ထု အမှုန်အမွှားလေးတွေနဲ့ တည်ဆောက်ထားတာကိုး။ စကြဝဠာထဲက ရုပ်ဝတ္ထု အားလုံးဟာ မပြီးနိုင်မဆုံးနိုင်အောင် လှည့်ပတ် ဖွဲ့တည်နေတယ်လို့ ခေတ်သစ်သိပ္ပံက ပြောပါတယ်။ ကျုပ်တို့ ရုပ်ခန္ဓာထဲက အက်တန်တွေဟာ တစ်ချိန်က ကြယ်တွေဆီမှာ ရှိခဲ့ကြတယ်လို့ ယုံကြည်တဲ့ သိပ္ပညာရှင်တွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လူတွေဟာ ကြောက်တုံးကြောက်သားနဲ့ မတူပါဘူး။ ကျုပ်တို့ လူတွေဟာ မွေးဖွားကြတယ်၊ ကြီးထွားကြတယ်၊ သေဆုံးကြတယ်။ သစ်ပင်တွေ၊ တိရစ္ဆာန်တွေလိုပေါ့။ သစ်ပင်တွေနဲ့ မတူတာက . . . ကျုပ်တို့မှာ အသိစိတ် ရှိပါတယ်။ ကျုပ်တို့က သုခ ဒုက္ခတွေ ခံစားကြတယ်၊ ပတ်ဝန်းကို သိမှတ်နားလည်ကြတယ်။ ကျုပ်တို့ဟာ သက်ရှိသတ္တဝါတွေပါ။

တစ်ခါတုန်းက ကျုပ်မိတ်ဆွေ အာရုံကြော ဇီဝဗေဒ သိပ္ပံပညာရှင် Francisco Varela နဲ့ စကားပြောဖြစ်တယ်။ သစ်ပင်တွေနဲ့ သက်ရှိသတ္တဝါတွေ ဘာထူးသလဲ ဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ ပြောကြတာပါ။ သက်ရှိသတ္တဝါတွေဟာ ရွေ့လျားလှုပ်ရှားနိုင်တယ်၊ အန္တရာယ်ကို ရင်ဆိုင်ရပ်တည်နိုင်တယ်၊ အစာရှာနိုင်တယ်လို့ သူက ဆိုပါတယ်။  သက်ရှိသတ္တဝါတွေဟာ သုခ ဒုက္ခတွေ ခံစားနိုင်တယ်၊ ခံစားမှုတွေအပေါ် တုံ့ပြန်နိုင်တယ်လို့ သူ့ ဖွင့်ဆိုချက်က ဆိုလိုတာပေါ့။ နားလည်သိမှတ်နိုင်တဲ့ အတွေ့အကြုံအပေါ် အခြေခံပြီး တုံ့ပြန်နိုင်တဲ့ စွမ်းရည်ကို စိတ်လို့ ခေါ်တာပါ။

လူတွေဟာ ရူပ၊ သဒ္ဒ၊ ဂန္ဓ၊ ရသ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗ ဆိုတဲ့ အာရုံငါးပါးကနေ ရရှိတဲ့ အချက်အလက်တွေကို ကောင်းတယ် မကောင်းဘူးဆိုပြီး ခံစားတုံ့ပြန်နိုင်စွမ်း ရှိကြပါတယ်။ ငှက်တွေလို၊ တစ်ခြားနို့တိုက်သတ္တဝါတွေလို တိရစ္ဆာန်တွေမှာလည်း အလားတူ တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်း ရှိကြပါတယ်။ ငါးတွေ၊ ပိုးမွှားတွေမှာတော့ မတူဘူးပေါ့။

ဒါပေမယ့် ကျုပ်တို့ လူတွေကတော့ ထူးခြားပါတယ်။ ကျုပ်တို့ လူတွေဟာ အာရုံငါးပါး အတွေ့အကြုံတွေကို တိုက်ရိုက်ကြီး တန်းပြီး မတုံ့ပြန်ပါဘူး။ ဗီဇအလျှောက် တုံ့ပြန်တတ်တဲ့ ခွေးတွေ ကြောင်တွေနဲ့ မတူပါဘူး။ နှစ်တွေ ထောင်ပေါင်းများစွာကြာအောင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ထားတဲ့ လူသားတွေရဲ့ ဦးနှောက်ဖွဲ့စည်းပုံက တိရစ္ဆာန်တွေရဲ့ ဦးနှောက်ဖွဲ့စည်းပုံထက် ပိုပြီး ရှုပ်ထွေးပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကျုပ်တို့ လူသားတွေဟာ ရှုပ်ထွေးတဲ့ နည်းလမ်းနဲ့ စဉ်းစားတွေးခေါ်ပြီး တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်း ရှိကြပါတယ်။

( ဆက်ရန် . . . . . )

 

အနှစ်ချုပ် မြန်မာပြန်

BEYOND RELIGION

Ethics for a Whole World

His Holiness the Dalai Lama

 

ကမ္ဘာ့ကျင့်ဝတ် - ၈။ လောကကျင့်ဝတ်ရဲ့ အခြေခံ

 ( . . . . . မှ အဆက် )

လူတိုင်းလက်ခံနိုင်တဲ့ လောကကျင့်ဝတ်နဲ့ ပတ်သက်လို့ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ချဉ်းကပ်မယ်ဆိုရင် အဓိကကျတဲ့ သဘောတရား နှစ်ခုအပေါ်မှာ အခြေခံသင့်တယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။ ဒီသဘောတရား နှစ်ခုလုံးဟာ  အားလုံးတူညီတဲ့ လူ့အတွေ့အကြုံနဲ့ လူ့အသိတရားကနေ ဆင်းသက်လာတာ ဖြစ်တဲ့အတွက်  လွယ်လွယ်ကူကူနဲ့ လူတိုင်း နားလည်နိုင်တဲ့ သဘောတရားတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီသဘောတရားတွေကို ခေတ်သစ်သုတေသန အထူးသဖြင့် စိတ်ပညာဆိုင်ရာ သုတေသန၊ ဦးနှောက်အာရုံကြောဆိုင်ရာ သုတေသန၊ ဆေးသိပ္ပံ သုတေသနတွေကလည်း ထောက်ခံချက် ပေးထားပါတယ်။

ပထမ တစ်ခုက အားလုံးဟာ ချမ်းသာသုခကို အလိုရှိကြပြီး ဆင်းရဲဒုက္ခကို ရှောင်ရှားလိုကြတယ် ဆိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒုတိယ တစ်ခုကတော့ ကျုပ်တို့ဟာ အပြန်အလှန် လိုအပ်နေကြတဲ့ လူမှုရေးသတ္တဝါတွေ ဖြစ်ကြပြီး အားလုံးဟာ အချင်းချင်း ဆက်စပ်နေကြတယ် ဆိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ ချမ်းသာပျော်ရွှင်မှုဟာ သူတစ်ပါးရဲ့ ချမ်းသာပျော်ရွင်မှုနဲ့ ဆက်စပ်နေတယ်ဆိုတာကို ဒီသဘောတရား နှစ်ခုနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး နားလည်နိုင်ပါတယ်။ သူတစ်ပါးရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို ထည့်တွက်လိုစိတ်လည်း ဖွံ့ဖြိုးလာနိုင်ပါတယ်။

ကိုယ်ကျင့်တရားနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အမှန်အမှား ဆုံးဖြတ်နိုင်ရေး၊ အဇ္စ◌ျတ္တတန်ဖိုးတွေ ဖွံ့ဖြိုးနိုင်ရေးတို့အတွက် အခြေခံ အုတ်မြစ်ကို ဒီသဘောတရား နှစ်ခုက တည်ဆောက်ပေးပါတယ်။ သူတစ်ပါးနဲ့ နီးကပ်ဆက်စပ်မှုရှိတယ်လို ခံစားရအောင်လည်း ဒီသဘောတရား နှစ်ခုက လုပ်ပေးပါတယ်။ ဘဝအဓိပ္ပာယ်၊ ဘဝရည်မှန်းချက်နဲ့ ဘဝရဲ့ နှစ်လိုဖွယ်ရာတွေ ရှာဖွေတွေ့ရှိဖို့လည်း အထောက်အကူပြုပေးပါတယ်။

လောကကျင့်ဝတ်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကျုပ်အယူအဆကို အသေးစိတ် ရှင်းမပြခင် ကျုပ်ဘဝနောက်ခံနဲ့ ဘာ့ကြောင့် ကျုပ် ဒီလို တွေးခေါ်စဉ်းစားရတယ် ဆိုတာကို ပြောပြချင်ပါတယ်။

ကျုပ် ကလေးဘတကတည်းက တိဗက် မဟာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာမှာ သင်္ကန်းဝတ်လာတာပါ။ ကိုယ်ကျင့်တရား၊ လူ့သဘာဝ၊ ချမ်းသာပျော်ရွှင်မှုတို့နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကျုပ် အမြင်ဟာ ဒီ နောက်ခံကနေ လာတာပါ။ လူ့ကျင့်ဝတ်ကို ကျင့်သုံးတာနဲ့ ပတ်သက်လို့ ကျုပ်ရဲ့ ချဉ်းကပ်မှုမှာ အိန္ဒိယက နာလန္ဒအစဉ်အလာရဲ့ ထဲထဲဝင်ဝင် ဩဇာသက်ရောက်မှု ရှိနေပါတယ်။ ဒီ နာလန္ဒ အစဉ်အလာဟာ အတွေးအခေါ် ဒဿနပိုင်းကို အလေးအနက် ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါတယ်။ ကိုယ်ကျင့်တရားနဲ့ ပြည့်စုံတဲ့ နေထိုင်ရှင်သန်ခြင်းနဲ့ ဘာဝနာတရား ပွားများခြင်းတို့လည်း ပါဝင်ပါတယ်။ ဒီစာအုပ်မှာ နာလန္ဒ အစဉ်အလာရဲ့ သွန်သင်မှုတွေကို ကိုးကားထားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီစာအုပ်ကို ရေးသားခြင်းဟာ လူတွေကို ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ဖြစ်အောင် လုပ်ဖို့ ကြိုးစားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အနောက်နိုင်ငံတွေမှာ ကျုပ် ဗုဒ္ဓဘာသာတရား ဟောတဲ့အခါ ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ မကိုက်ညီတဲ့၊ နောက်ခံပညာရေးနဲ့ မကိုက်ညီတဲ့ ဘာသာရေးကျင့်ထုံးတွေကို ကျင့်သုံးရတာဟာ အဆင်မပြေ ဖြစ်တတ်တဲ့အကြောင်း ထည့်ပြောလေ့ရှိပါတယ်။ ကျင့်သုံးဖို့ ခက်ခဲတတ်တာရယ်၊ ရှုပ်ထွေးမှုတွေ ဖြစ်တတ်တာရယ်ကြောင့်ပါ။

လူသားဘဝ တိုးတက်ရေးမှာ အထောက်အကူပြုဖို့ပဲ ကျုပ် ရည်ရွယ်ပါတယ်။ ကျုပ်ရဲ့ အစဉ်အလာ သွန်သင်မှုတွေက အထောက်အကူ ပြုတယ်ဆိုရင် ကျင့်သုံးလိုက်ဖို့ပါပဲ။ ကျုပ်ရဲ့ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုကို မြှင့်တင်ဖို့ ကြိုးစားနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ်တိုင် လေ့လာစူးစမ်းကြဖို့ပဲ စာဖတ်သူတွေကို တိုက်တွန်းပါတယ်။ အသိအမြင် ရဖို့အတွက် အိန္ဒိယ ဒဿနက အထောက်အကူ ပြုတယ်ဆိုရင် ကောင်းပါတယ်။ အထောက်အကူ မပြုဘူးဆိုရင်လည်း ထားလိုက်ပါ ။

နောက် အခန်းမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ တစ်ယောက်အနေနဲ့ မဟုတ်ဘဲ၊ ဘာသာရေးသမားတစ်ယောက် အနေနဲ့ မဟုတ်ဘဲ လူသားဘဝကို ဂရုစိုက်သူ၊ လူသားဘဝကို အကာအကွယ်ပေးချင်သူ၊ လူသားဘဝ တိုးတက်စေချင်သူ ကမ္ဘာ့လူသား သန်းခုနစ်ထောင်ထဲက လူသား တစ်ယောက် အနေနဲ့ပဲ ကျုပ်ရဲ့ အတွေးအမြင်တွေကို မျှဝေထားပါတယ်။

( ဆက်ရန် . . . . . )

အနှစ်ချုပ် မြန်မာပြန် -

BEYOND RELIGION: Ethics for a Whole World

by His Holiness the Dalai Lama